Polski system podatkowy łączy daniny państwowe (VAT, PIT, CIT, akcyza) z lokalnymi (podatek od nieruchomości, od środków transportu, PCC). Dla osoby prowadzącej firmę najważniejsze są cztery podatki: VAT od obrotu, PIT lub CIT od dochodu, a także składka zdrowotna, która w praktyce działa jak dodatkowe obciążenie. Ten tekst porządkuje wszystkie główne podatki obowiązujące w 2026 r. — ze stawkami, progami oraz tym, kogo konkretny podatek dotyczy.
VAT — podatek od towarów i usług
VAT jest w Polsce podatkiem od obrotu i obciąża ostatecznie konsumenta, ale rozliczają go sprzedawcy. W 2026 r. obowiązują cztery stawki:
- 23% — stawka podstawowa; stosowana domyślnie do większości towarów i usług (usługi IT, konsulting, elektronika, odzież, meble, kosmetyki).
- 8% — m.in. gastronomia (bez alkoholu i wysokoprzetworzonej żywności), transport pasażerski, hotele, roboty budowlane w budownictwie objętym społecznym programem mieszkaniowym, część leków i wyrobów medycznych.
- 5% — podstawowe artykuły spożywcze (chleb, nabiał, mięso, owoce, warzywa), książki drukowane i elektroniczne, czasopisma specjalistyczne.
- 0% — eksport towarów poza UE, wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów, usługi transportu międzynarodowego.
Przedsiębiorca o rocznym obrocie poniżej 240 000 zł może skorzystać ze zwolnienia podmiotowego. Zwolnienie nie obejmuje m.in. doradztwa (z wyjątkiem rolniczego), usług prawniczych, sprzedaży kosmetyków, komputerów, elektroniki czy części samochodowych na rzecz konsumentów. Rok 2026 to także dalsze wdrożenie Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF). Szczegóły znajdują się w artykule o zasadach rozliczania VAT w Polsce.
PIT — podatek dochodowy od osób fizycznych
PIT płacą osoby fizyczne od dochodów z pracy, zleceń, działalności i innych źródeł. W 2026 r. przedsiębiorca prowadzący JDG może wybrać jedną z trzech form opodatkowania swoich przychodów z działalności:
- Skala podatkowa — 12% do progu 120 000 zł rocznego dochodu, 32% od nadwyżki; kwota wolna 30 000 zł; pozwala na wspólne rozliczenie z współmałżonkiem oraz na odliczenie większości ulg.
- Podatek liniowy 19% — stawka jednolita, bez progów i bez kwoty wolnej; nie wyklucza natomiast odliczenia składki zdrowotnej w ustawowym limicie.
- Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych — osiem stawek przypisanych do konkretnych branż (najwyższa 17% dla wolnych zawodów, następnie 15%, 14%, 12%, 10%, 8,5%, 5,5% i najniższe: 3% w handlu oraz 2% dla sprzedaży własnych produktów rolnych); podatek liczony od przychodu, bez odliczania kosztów.
Osoby zatrudnione na umowach cywilnoprawnych i pracowniczych rozliczają PIT na podstawie informacji PIT-11 od płatnika i deklaracji PIT-37 — szczegółowo wyjaśnia to artykuł o rocznym PIT i formularzu PIT-11. Czwarta forma — karta podatkowa — jest zamknięta dla nowych podatników od 2022 r. i pozostała tylko dla tych, którzy rozliczali się w ten sposób nieprzerwanie.
CIT — podatek dochodowy od osób prawnych
CIT płacą spółki z o.o., spółki akcyjne, komandytowe, komandytowo-akcyjne, proste spółki akcyjne oraz niektóre jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej. W 2026 r. stawki wynoszą:
- 19% — stawka podstawowa.
- 9% — stawka dla małego podatnika (przychód brutto do równowartości 2 000 000 euro) oraz dla rozpoczynających działalność; nie obejmuje przychodów z zysków kapitałowych.
Osobny system to estoński CIT (ryczałt od dochodów spółek) — podatek płaci się dopiero przy wypłacie zysku do wspólników, co odracza moment opodatkowania. Pełne porównanie zasad znajduje się w artykule o podatku CIT w Polsce.
Składka zdrowotna — danina parapodatkowa
Formalnie składka zdrowotna nie jest podatkiem, ale od 2022 r. przestała być w pełni odliczalna i w praktyce działa jak dodatkowa danina. Jej wysokość zależy od formy opodatkowania:
- skala podatkowa — 9% dochodu;
- podatek liniowy — 4,9% dochodu, nie mniej niż 9% minimalnego wynagrodzenia;
- ryczałt — stała kwota miesięczna zależna od trzech przedziałów rocznego przychodu (poniżej 60 tys. zł; w widełkach od 60 do 300 tys. zł; ponad 300 tys. zł rocznie).
Dla porządku przypominamy, że składki do ZUS (emerytalna, rentowa, chorobowa, wypadkowa) oraz zdrowotna są odrębne — szczegółowo opisuje je artykuł o systemie ZUS w Polsce.
Akcyza — podatek konsumpcyjny
Akcyza obciąża wybrane wyroby: alkohol, wyroby tytoniowe, paliwa, energię elektryczną, samochody osobowe. Stawki są kwotowe (zł od litra, od sztuki, od MWh) lub procentowe. Przedsiębiorca produkujący albo sprzedający wyroby akcyzowe musi zarejestrować się w Centralnym Rejestrze Podmiotów Akcyzowych (CRPA), prowadzić ewidencje i składać miesięczną deklarację AKC-4. Dla większości przedsiębiorców spoza branży akcyzowej akcyza pojawia się tylko przy zakupie samochodu osobowego z zagranicy.
PCC — podatek od czynności cywilnoprawnych
PCC płaci się od wybranych umów cywilnoprawnych, zazwyczaj gdy transakcja nie jest objęta VAT. Najczęstsze przypadki:
- umowa pożyczki — 0,5%;
- umowa sprzedaży rzeczy ruchomych (np. używany samochód od osoby prywatnej, powyżej 1 000 zł) — 2%;
- umowa sprzedaży nieruchomości — 2%;
- umowa spółki (zawiązanie lub podwyższenie kapitału) — 0,5%.
Deklarację PCC-3 składa nabywca (albo spółka — przy umowie spółki) w ciągu 14 dni, chyba że podatek pobiera notariusz jako płatnik. Osobnym tematem jest podwyższona stawka 6% PCC przy zakupie szóstego i każdego kolejnego lokalu mieszkalnego, wybudowanego na jednej nieruchomości gruntowej i opodatkowanego VAT — jeśli planujesz inwestycje w nieruchomości, warto to uwzględnić już przy kalkulacji ceny.
Podatek od nieruchomości i inne daniny lokalne
Podatek od nieruchomości ustala rada gminy w granicach maksymalnych stawek ogłaszanych przez Ministra Finansów. Podatkiem objęte są grunty, budynki i budowle wykorzystywane w działalności. Deklarację DN-1 (osoby prawne) albo IN-1 (osoby fizyczne) składa się do urzędu gminy właściwego ze względu na położenie nieruchomości.
Przedsiębiorca może także zostać podatnikiem:
- podatku od środków transportu — za samochody ciężarowe powyżej 3,5 t, ciągniki siodłowe, naczepy, autobusy;
- podatku od spadków i darowizn — przy nieodpłatnym nabyciu majątku firmowego od rodziny lub osób trzecich.
Podatki od majątku i transakcji kapitałowych
Przy sprzedaży udziałów, obligacji, kryptoaktywów, przy wypłacie dywidend czy odsetek stosuje się 19-procentowy podatek od dochodów kapitałowych, potocznie zwany „podatkiem Belki”. Wyniki rozlicza się rocznie w deklaracji PIT-38, a od dywidend płatnik pobiera podatek u źródła.
Tabela zbiorcza — najważniejsze stawki 2026
| Podatek | Stawka podstawowa | Stawka obniżona / preferencyjna |
|---|---|---|
| VAT | 23% | 8%, 5%, 0% (zwolnienie podmiotowe do 240 000 zł) |
| PIT — skala | 12% / 32% | kwota wolna 30 000 zł |
| PIT — liniowy | 19% | — |
| PIT — ryczałt | 17 / 15 / 14 / 12 / 10 / 8,5 / 5,5 / 3 / 2 (procentów) | w zależności od rodzaju przychodu |
| CIT | 19% | 9% dla małego podatnika (do 2 mln euro) |
| Podatek Belki | 19% | — |
| PCC — sprzedaż | 2% | 0,5% (pożyczka, umowa spółki) |
Jak Good Balance pomaga
Zespół Good Balance analizuje konkretny profil firmy i podpowiada, które z opisanych podatków dotyczą danej działalności, a które można pominąć. W ramach doradztwa księgowego dobieramy formę opodatkowania PIT lub CIT, modelujemy obciążenia dla różnych wariantów przychodów oraz pilnujemy terminów składania deklaracji. Przed rozpoczęciem działalności warto też skorzystać z konsultacji przy rejestracji firmy, by od pierwszego dnia uniknąć niepotrzebnych zobowiązań.