Podatek liniowy to forma opodatkowania działalności gospodarczej, w której cały dochód jest obciążony jedną stawką 19%, niezależnie od jego wysokości. W odróżnieniu od skali podatkowej (12% i 32%) nie ma w nim kwoty wolnej i progu dochodowego, a od ryczałtu różni go to, że podstawą jest dochód — czyli różnica między przychodem a kosztami jego uzyskania. Poniżej omawiamy zasady, kalkulację opłacalności i procedurę zmiany formy opodatkowania w 2026 r.
Dla kogo przeznaczony jest podatek liniowy
Z tej formy mogą korzystać wyłącznie przedsiębiorcy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą oraz wspólnicy spółek osobowych rozliczających PIT. Ustawa o PIT (art. 30c) wprowadza jedno istotne ograniczenie: w roku, w którym przedsiębiorca wybrał tę formę, nie może świadczyć usług odpowiadających czynnościom, które w ramach stosunku pracy wykonywał w tym samym roku na rzecz obecnego lub byłego pracodawcy. Naruszenie tej zasady powoduje utratę prawa do liniowego już od pierwszego dnia stosowania — przedsiębiorca musi wrócić na skalę i zapłacić zaległe zaliczki.
Jak oblicza się podatek
Procedura kalkulacji jest analogiczna do skali, ale bez progów:
- Suma przychodów narastająco od początku roku.
- Pomniejszenie o koszty uzyskania przychodów ewidencjonowane w KPIR.
- Odliczenie zapłaconych składek na ubezpieczenia społeczne (ZUS społeczny, bez zdrowotnej).
- Odliczenie składki zdrowotnej w ramach obowiązującego limitu rocznego (poniżej).
- Pomnożenie wyniku przez 19%.
- Pomniejszenie o sumę wpłaconych w roku zaliczek.
Zeznanie roczne składa się na formularzu PIT-36L do 30 kwietnia następnego roku; w rozliczeniu za 2025 r. termin przypada na 30 kwietnia 2026 r.
Składka zdrowotna i limit odliczenia
Na podatku liniowym składka zdrowotna wynosi 4,9% dochodu — nie mniej jednak niż 9% minimalnego wynagrodzenia (minimalna miesięczna składka). Limit rocznego odliczenia zapłaconej składki zdrowotnej od dochodu (albo zaliczenia w koszty) wynosi 12 900 zł w 2025 r. oraz 14 100 zł w 2026 r. To rozwiązanie częściowo łagodzi obciążenie liniowej składki zdrowotnej, ale nie przywraca pełnego odliczenia znanego sprzed zmian z 2022 r.
Czego nie można odliczyć ani zastosować
W porównaniu do skali podatkowej podatek liniowy odbiera kilka istotnych instrumentów:
- brak kwoty wolnej od podatku (na skali — 30 000 zł),
- brak wspólnego rozliczenia z małżonkiem oraz preferencji dla osób samotnie wychowujących dzieci,
- brak ulgi na dzieci rozliczanej z dochodów objętych liniowym (ulga przysługuje tylko z dochodów opodatkowanych skalą — jeżeli przedsiębiorca ma też przychody skali, może je tam skonsumować),
- brak ulgi na internet,
- brak ulgi dla młodych (osoby do 26 r. ż. korzystają z niej wyłącznie na skali oraz na określonych umowach cywilnoprawnych).
Zachowuje się natomiast m.in. ulgę na IKZE, ulgę rehabilitacyjną, ulgę termomodernizacyjną, ulgę badawczo-rozwojową i tzw. ulgę IP Box (opodatkowanie kwalifikowanego dochodu z własności intelektualnej stawką 5%). Liniowy można więc łączyć z IP Box w zeznaniu rocznym, co jest szczególnie istotne dla programistów i specjalistów R&D.
Kiedy liniowy się opłaca — próg opłacalności
Granica, po której liniowy wyprzedza skalę podatkową, zależy od sytuacji rodzinnej, ulg, kosztów i wysokości składki zdrowotnej. Punkt orientacyjny w 2026 r.:
- przedsiębiorca bez ulg i bez wspólnego rozliczenia zyskuje na liniowym mniej więcej od dochodu rocznego około 115–130 tys. zł — poniżej skala wygrywa dzięki kwocie wolnej i stawce 12%,
- przedsiębiorca rozliczający się wspólnie z małżonkiem o niskich dochodach — próg opłacalności przesuwa się wyraźnie w górę (do kilkuset tysięcy złotych),
- przedsiębiorca o wysokim dochodzie (powyżej 400 tys. zł) niemal zawsze zyskuje na liniowym, bo stawka 32% ze skali jest znacznie wyższa niż 19%.
Każdorazowo warto przygotować kalkulację dla konkretnej firmy — zestawienie prognozy przychodu, kosztów, składek i ulg daje wynik najbliższy rzeczywistości.
Porównanie z ryczałtem
Ryczałt opodatkowuje przychód (bez kosztów) według stawek branżowych — w IT najczęściej 8,5% albo 12%. Opłaca się tam, gdzie koszty uzyskania przychodu są niskie (np. kontrakty B2B specjalistów IT, usługi doradcze). Przy wysokich kosztach (handel, produkcja, zatrudnianie zespołu) liniowy ma przewagę, bo pozwala pomniejszać dochód o faktyczne wydatki. Dodatkowy czynnik to składka zdrowotna: na ryczałcie są trzy stałe progi, na liniowym — 4,9% dochodu z limitem odliczenia.
Jak wybrać podatek liniowy
Wybór następuje:
- przy rejestracji działalności w CEIDG — w polu „forma opodatkowania” we wniosku CEIDG-1,
- w trakcie prowadzenia firmy — poprzez zmianę wpisu CEIDG do 20. dnia miesiąca po tym, w którym pojawił się pierwszy przychód w roku (najczęściej do 20 lutego),
- opcjonalnie oświadczeniem składanym bezpośrednio do naczelnika urzędu skarbowego (CEIDG przekazuje je do skarbówki automatycznie).
Wybór dotyczy całego roku. Zmiana formy w trakcie roku jest niemożliwa — kolejna zmiana jest skuteczna dopiero od stycznia następnego roku.
Obowiązki ewidencyjne i terminy
- prowadzenie Podatkowej Księgi Przychodów i Rozchodów (lub ksiąg rachunkowych po przekroczeniu limitu 2 mln euro przychodu),
- wpłata miesięcznych albo kwartalnych zaliczek na podatek do 20. dnia miesiąca po okresie rozliczeniowym (kwartalne zaliczki dostępne dla małych podatników i rozpoczynających działalność),
- roczne zeznanie PIT-36L do 30 kwietnia następnego roku,
- rozliczenie składki zdrowotnej w rocznym rozliczeniu ZUS (DRA roczne) — składanym do 20 maja następnego roku.
Kiedy liniowy się nie opłaca
Podatek liniowy warto odrzucić, jeżeli:
- dochód firmy jest niski i nie przekracza kilkudziesięciu tysięcy złotych rocznie — skala z kwotą wolną 30 000 zł daje efektywnie niższe obciążenie,
- planujesz wspólne rozliczenie z nisko zarabiającym małżonkiem,
- chcesz skorzystać z ulgi na dzieci na kilkoro dzieci bez innych źródeł dochodu,
- pracowałeś w tym samym roku dla obecnego kontrahenta w ramach stosunku pracy — ograniczenie z art. 30c ustawy o PIT może przekreślić korzyść.
Jak Good Balance może pomóc
Przygotowujemy indywidualną kalkulację wyboru formy opodatkowania, zgłaszamy wybór liniowego w CEIDG, prowadzimy KPIR i obsługujemy miesięczne zaliczki. Łączymy liniowy z IP Box, przygotowujemy ewidencję kwalifikowanego dochodu i wspieramy przy weryfikacji przez urząd skarbowy. Zapraszamy do oferty prowadzenia jednoosobowej działalności, księgowości uproszczonej oraz pomocy przy interpretacjach podatkowych. Powiązane artykuły: zasady ogólne (skala podatkowa) i ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.