Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych jest uproszczoną formą rozliczenia podatku dochodowego dla pozarolniczej działalności gospodarczej. Podatek nalicza się od przychodu — bez pomniejszania o koszty. W 2026 r. przedsiębiorca może korzystać z ryczałtu, jeśli jego przychody z poprzedniego roku nie przekroczyły równowartości 2 000 000 euro i nie prowadzi działalności wyłączonej z tej formy. Stawka zależy od rodzaju wykonywanych usług lub towarów — od 2% do 17%.
Dla kogo ryczałt — i kiedy się nie uda
Z ryczałtu skorzystają przedsiębiorcy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą, wspólnicy spółek cywilnych i jawnych osób fizycznych, a także osoby wynajmujące nieruchomości poza działalnością gospodarczą (najem prywatny). Warunek ilościowy jest jeden: w roku poprzedzającym rok podatkowy przychody nie mogły przekroczyć 2 000 000 euro, przeliczane po średnim kursie NBP z pierwszego dnia roboczego października roku poprzedniego.
Ustawa wyłącza z ryczałtu kilka grup, m.in.:
- podatników prowadzących apteki, lombardy i kantory;
- sprzedawców części i akcesoriów do pojazdów mechanicznych;
- wytwórców wyrobów opodatkowanych akcyzą (poza energią z odnawialnych źródeł do określonego limitu);
- osoby świadczące usługi dla byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadające pracy wykonywanej w ramach stosunku pracy w danym roku lub w roku poprzednim.
Nie można też łączyć ryczałtu z opodatkowaniem w formie karty podatkowej dla tej samej działalności.
Stawki ryczałtu w 2026 r.
Wysokość ryczałtu zależy od zakresu działalności i jej klasyfikacji w PKWiU. Poniżej zestawienie obowiązujących stawek:
| Stawka | Zakres (przykłady) |
|---|---|
| 2% | sprzedaż własnych, nieprzetworzonych przemysłowo produktów roślinnych i zwierzęcych |
| 3% | handel detaliczny, gastronomia bez napojów powyżej 1,5% alkoholu, hodowla ryb, sprzedaż środków trwałych firmy |
| 5,5% | roboty budowlane, działalność wytwórcza, transport towarów o ładowności powyżej 2 ton |
| 8,5% | usługi (jeśli ustawa nie wskazuje innej stawki), najem/najem prywatny do 100 000 zł rocznie, działalność gastronomiczna w zakresie napojów powyżej 1,5% alkoholu |
| 10% | przychody ze zbycia praw majątkowych lub nieruchomości wykorzystywanych w działalności |
| 12% | usługi IT związane z wydawaniem oprogramowania, doradztwo w zakresie oprogramowania, zarządzanie siecią i systemami informatycznymi (PKWiU 62.01, 62.02, 62.03) |
| 12,5% | część najmu prywatnego od nadwyżki ponad 100 000 zł rocznie |
| 14% | usługi w opiece zdrowotnej, architektoniczne i inżynierskie, badania i analizy techniczne, specjalistyczne projektowanie |
| 15% | wybrane usługi, m.in. reklamowe, firm centralnych, prawnicze (z wyłączeniem zawodów ryczałtowanych 17%), magazynowania i przechowywania określonych towarów, kulturalne, rozrywkowe |
| 17% | wolne zawody w rozumieniu ustawy (m.in. lekarze, dentyści, pielęgniarki, położne, tłumacze, doradcy podatkowi, radcowie prawni, adwokaci, notariusze — pełny katalog w ustawie) |
Jeśli przedsiębiorca wykonuje usługi mieszczące się w kilku stawkach, każdy przychód rozlicza według właściwej stawki, prowadząc rozdzielną ewidencję. Niewłaściwe przypisanie stawki do PKWiU jest najczęstszym powodem korekty w kontroli.
Składka zdrowotna i ZUS na ryczałcie
Na ryczałcie składka zdrowotna jest zryczałtowana i zależy od wysokości rocznego przychodu. W 2026 r. nadal obowiązują trzy przedziały przychodu:
- pierwszy — gdy roczny przychód mieści się w limicie 60 tys. zł; podstawą jest 60% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego;
- drugi — gdy roczny przychód przekracza 60 tys. zł, ale nie przekracza 300 tys. zł; podstawą jest 100% przeciętnego wynagrodzenia;
- trzeci — gdy roczny przychód przekracza 300 tys. zł; podstawą jest 180% przeciętnego wynagrodzenia.
W 2026 r. miesięczne kwoty składki zdrowotnej na ryczałcie wynoszą 498,35 zł (przychód do 60 000 zł), 830,58 zł (60 000–300 000 zł) i 1 495,04 zł (powyżej 300 000 zł). Na ryczałcie można odliczyć od przychodu 50% zapłaconych składek zdrowotnych (odliczenie od podstawy opodatkowania, nie od samego podatku).
Składki społeczne ZUS podatnik płaci na zasadach ogólnych dla przedsiębiorców. Pierwsze 24 miesiące można rozliczać według zasad preferencyjnych („mały ZUS”), a wcześniej skorzystać z ulgi na start.
Ewidencja i deklaracje — jak to prowadzić
Podatnik na ryczałcie prowadzi ewidencję przychodów odrębnie na każdy rok podatkowy. W ewidencji wpisuje się każdą sprzedaż z datą i stawką — bez kosztów (koszty uzyskania przychodu nie pomniejszają podatku). Dodatkowo obowiązuje wykaz środków trwałych i wartości niematerialnych oraz archiwizacja dokumentów zakupu. Jeśli podatnik jest czynnym podatnikiem VAT, prowadzi też rejestry VAT i wysyła plik JPK_V7.
Zaliczkę miesięczną na podatek wpłaca się do 20. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni. Niektórzy podatnicy mogą rozliczać się kwartalnie — w tym rozpoczynający działalność oraz tzw. mali podatnicy, jeśli zawiadomią urząd w terminie. Zeznanie roczne składa się na formularzu PIT-28 między 15 lutego a 30 kwietnia roku następnego.
Na ryczałcie nie da się rozliczyć wspólnie z małżonkiem ani jako osoba samotnie wychowująca dziecko w ramach przychodów ryczałtowanych.
Przykład rozliczenia — programista na stawce 12%
Pan Jakub prowadzi JDG, świadczy usługi programistyczne i wybrał ryczałt 12%. W marcu 2026 r. wystawił faktury na łącznie 25 000 zł netto. Opłacił składki ZUS społeczne (załóżmy 1 773 zł). Rachunek wygląda tak:
- przychód do opodatkowania: 25 000 zł − 1 773 zł = 23 227 zł;
- zaliczka na podatek: 23 227 zł × 12% = 2 787 zł (do zapłaty do 20 kwietnia);
- dodatkowo należy opłacić składkę zdrowotną zależną od rocznego przychodu — por. akapit wyżej.
Przy wyborze stawki 8,5% dla usług IT trzeba zachować ostrożność — Krajowa Informacja Skarbowa i interpretacje indywidualne wielokrotnie wskazywały, że działalność kwalifikowana jako „oprogramowanie” podlega stawce 12%. Zanim programista zdecyduje się na 8,5%, warto wystąpić o interpretację indywidualną.
Kiedy ryczałt się opłaca
Ryczałt jest korzystny dla przedsiębiorców o wysokiej marży i niskich kosztach — specjalistów IT, konsultantów, trenerów, osób pracujących w modelu B2B. Przy niskiej stawce (np. 8,5% dla większości usług) oraz braku dużych inwestycji podatek efektywny bywa niższy niż na skali lub liniowym.
Model przestaje się opłacać przy wysokich kosztach materiałów i narzędzi — wtedy skala podatkowa 12/32% lub podatek liniowy 19% pozwolą faktycznie uwzględnić koszty. Zmianę formy opodatkowania zgłasza się na nowy rok w nieprzekraczalnym terminie: do 20. dnia miesiąca po otrzymaniu pierwszego przychodu w danym roku (albo do końca roku, jeśli pierwszy przychód przypadł na grudzień).
Jak Good Balance pomaga
Przed wyborem ryczałtu warto policzyć kilka scenariuszy przy realistycznych przychodach i kosztach. Zespół Good Balance w ramach obsługi JDG dobiera stawkę PKWiU, weryfikuje ryzyko zakwestionowania przez urząd, prowadzi ewidencję, składa PIT-28 i pilnuje terminów zaliczek. Jeśli potrzebna jest ochrona przed ryzykiem interpretacyjnym, przygotujemy wniosek o indywidualną interpretację.