Wakacje składkowe to zwolnienie, dzięki któremu mały przedsiębiorca raz w roku kalendarzowym nie płaci za siebie składek na ubezpieczenia społeczne przez jeden wybrany miesiąc. Składki za ten miesiąc finansuje budżet państwa, więc ciągłość ubezpieczenia zostaje zachowana. Wniosek RWS składa się elektronicznie w ZUS w miesiącu poprzedzającym miesiąc zwolnienia, a składkę zdrowotną trzeba zapłacić jak zwykle.
Na czym polega zwolnienie
Ulga obowiązuje na podstawie ustawy z 9 maja 2024 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw. W wybranym miesiącu przedsiębiorca nie przelewa własnych składek emerytalnej, rentowej i wypadkowej, a także chorobowej, jeśli do tego dobrowolnego ubezpieczenia przystąpił wcześniej. Zwolnienie obejmuje również Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy.
Nie trzeba zawieszać firmy ani przerywać pracy. W miesiącu wakacji składkowych można normalnie wystawiać faktury i osiągać przychody. Kwota zwolnienia jest liczona od najniższej podstawy obowiązującej danego przedsiębiorcę, a za ten miesiąc nie da się zadeklarować wyższej podstawy ani dopłacić składek od nadwyżki.
Kto może skorzystać w 2026 r.
Ulga jest przeznaczona dla osób prowadzących jednoosobową działalność wpisaną do CEIDG oraz dla wspólników spółki cywilnej. Wszystkie poniższe warunki muszą być spełnione jednocześnie:
- w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku przedsiębiorca podlegał z tytułu działalności ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu (obowiązkowo lub dobrowolnie);
- w tym samym miesiącu zgłaszał do ubezpieczeń nie więcej niż 10 osób, licząc siebie; liczy się każdą osobę zgłoszoną choćby na jeden dzień, a nie stan z jednego dnia;
- w co najmniej jednym z dwóch lat poprzedzających rok złożenia wniosku przychód z działalności nie przekroczył równowartości 2 mln euro (albo w obu latach nie było przychodu);
- w bieżącym i poprzednim roku przedsiębiorca nie wykonywał działalności na rzecz byłego pracodawcy w zakresie obowiązków z dawnego etatu.
Z ulgi nie skorzysta osoba, która w danym miesiącu płaci z działalności wyłącznie składkę zdrowotną, np. dlatego że korzysta z ulgi na start albo ma równolegle etat z wynagrodzeniem co najmniej minimalnym. Przedsiębiorcy płacący składki preferencyjne oraz osoby na Małym ZUS Plus mogą natomiast złożyć wniosek. Zaległości w ZUS nie zamykają drogi do zwolnienia. U wspólnika spółki cywilnej limit 10 ubezpieczonych sprawdza się tylko na jego osobistym koncie płatnika, bez pracowników zgłoszonych przez spółkę.
Ile można zaoszczędzić w 2026 r.
Wartość ulgi to suma składek społecznych i funduszy, które przedsiębiorca zapłaciłby za siebie w danym miesiącu. Przy stopie wypadkowej 1,67% kwoty w 2026 r. wyglądają następująco:
| Sposób opłacania składek | Z chorobową | Bez chorobowej |
|---|---|---|
| Pełny ZUS (podstawa 5652 zł) | 1926,76 zł | 1788,29 zł |
| Składki preferencyjne (podstawa 1441,80 zł) | 456,18 zł | 420,86 zł |
| Mały ZUS Plus | zależnie od podstawy wyliczonej z dochodu | jak obok, bez 2,45% podstawy |
Za miesiąc wakacji trzeba jednak zapłacić składkę zdrowotną. W 2026 r. jej minimum na skali lub podatku liniowym wynosi 432,54 zł, a na ryczałcie od 498,35 zł do 1495,04 zł miesięcznie, zależnie od rocznego przychodu. Pełne zestawienie składek na każdym etapie działalności zawiera artykuł o składkach ZUS w 2026 r.
Wniosek RWS krok po kroku
- Wybierz miesiąc zwolnienia i sprawdź warunki na koniec miesiąca, który poprzedza miesiąc złożenia wniosku (np. przy wakacjach w grudniu liczy się stan z października).
- Zaloguj się do eZUS (PUE ZUS), wejdź w konto płatnika i otwórz kreator wniosku RWS. Domyślnie podpowiada on miesiąc następny po miesiącu złożenia wniosku.
- Uzupełnij oświadczenia o przychodzie i braku pracy dla byłego pracodawcy oraz informację o pomocy de minimis z ostatnich 3 lat. Wydruk z systemu SUDOP nie zastępuje zaświadczenia wydanego przez organ, który udzielił pomocy.
- Podpisz wniosek profilem zaufanym, profilem PUE albo kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Może to zrobić także pełnomocnik ustanowiony na formularzu ZUS PEL.
- Odbieraj korespondencję w eZUS. ZUS ma na rozpatrzenie sprawy do miesiąca (w trudniejszych przypadkach do dwóch), a przy brakach formalnych wyznacza co najmniej 7 dni na ich uzupełnienie.
Termin jest sztywny: wniosek złożony w innym miesiącu niż bezpośrednio poprzedzający miesiąc zwolnienia nie zostanie rozpatrzony. Do chwili rozstrzygnięcia wniosek można skorygować albo wycofać, co pozwala przenieść wakacje na inny miesiąc tego samego roku. Od odmowy przysługuje odwołanie do sądu okręgowego w ciągu miesiąca od doręczenia decyzji.
Rozliczenie zwolnionego miesiąca
Wakacje nie zwalniają z dokumentów. Do 20. dnia następnego miesiąca przedsiębiorca rozliczający tylko siebie składa:
- raport ZUS RCA z kodem wakacyjnym, w którym wykazuje składki finansowane przez budżet państwa: 05 14 przy pełnym ZUS, 05 74 przy składkach preferencyjnych albo 05 94 przy Małym ZUS Plus;
- drugi raport ZUS RCA ze swoim zwykłym kodem tytułu ubezpieczenia, a w nim składkę zdrowotną (i chorobową, jeśli nie została objęta zwolnieniem);
- deklarację ZUS DRA, która zbiera dane z obu raportów; Funduszu Pracy za siebie w niej nie wykazuje.
Jeśli do terminu rozliczenia ZUS nie wyda rozstrzygnięcia, trzeba złożyć dokumenty i zapłacić składki na zwykłych zasadach, a po otrzymaniu informacji o zwolnieniu przesłać korektę. Pracownicy i zleceniobiorcy nie są objęci ulgą, więc ich składki rozlicza się jak zwykle.
Jak dobrze wybrać miesiąc
Kwota zwolnienia jest stała w ciągu roku, dlatego miesiąc warto dobrać do przepływów pieniężnych firmy, a nie do urlopu. Kilka zasad wynikających z wyjaśnień ZUS:
- Choroba w miesiącu wakacji nie zmniejsza ulgi. Podstawy nie pomniejsza się proporcjonalnie, a budżet państwa finansuje składki za cały miesiąc.
- Chorobowa jest objęta zwolnieniem tylko wtedy, gdy przedsiębiorca podlegał temu ubezpieczeniu zarówno w miesiącu złożenia wniosku, jak i w miesiącu poprzednim.
- Zwolnienie jest pomocą de minimis. Kto w ciągu trzech lat otrzymał już 300 tys. zł takiej pomocy, nie dostanie ulgi.
- Przy planowanym zatrudnieniu kolejnych osób lepiej złożyć wniosek, zanim liczba ubezpieczonych w miesiącu przekroczy 10.
Przykład: projektantka graficzna na pełnym ZUS z dobrowolną chorobową chce zmniejszyć wydatki w grudniu, gdy płaci roczne faktury za oprogramowanie. W listopadzie 2026 r. składa wniosek RWS, a w październiku miała zgłoszoną tylko siebie. Po pozytywnym rozstrzygnięciu za grudzień płaci jedynie składkę zdrowotną, a 1926,76 zł składek społecznych pokrywa budżet państwa.
Jak Good Balance może pomóc
W ramach księgowości uproszczonej sprawdzamy, czy spełnia Pan lub Pani warunki zwolnienia, przygotowujemy wniosek RWS jako pełnomocnik i rozliczamy miesiąc wakacyjny z właściwymi kodami. Planujemy też, jak połączyć wakacje składkowe z innymi ulgami w ZUS dostępnymi w danym roku.