Mały ZUS Plus pozwala przedsiębiorcy z niewielkim przychodem płacić składki społeczne od podstawy uzależnionej od dochodu z poprzedniego roku, zamiast od pełnej kwoty 5652 zł. Warunkiem jest przychód z działalności nieprzekraczający 120 000 zł w poprzednim roku i prowadzenie firmy przez co najmniej 60 dni w tym roku. Od 1 stycznia 2026 r. ulga przysługuje maksymalnie przez 36 miesięcy w każdym kolejnym okresie 60 miesięcy prowadzenia działalności.
Warunki skorzystania z ulgi
W 2026 r. o prawie do niższych składek decydują dane za 2025 r. Przedsiębiorca musi spełnić łącznie dwa podstawowe kryteria:
- przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej za cały poprzedni rok nie przekroczył 120 000 zł;
- działalność trwała w poprzednim roku co najmniej 60 dni kalendarzowych.
Przy działalności prowadzonej krócej niż cały rok limit przelicza się proporcjonalnie: 120 000 zł dzieli się przez liczbę dni w roku i mnoży przez liczbę dni działalności. Przykładowo przy 200 dniach działalności w 2025 r. limit wynosi 65 753,42 zł. Przy karcie podatkowej bez zwolnienia z VAT przychodem jest wartość sprzedaży opodatkowanej VAT, bez kwoty podatku.
Ulga obejmuje wyłącznie składki na ubezpieczenia społeczne. Składkę zdrowotną płaci się w pełnej wysokości według formy opodatkowania.
Kto nie może korzystać
Lista wyłączeń jest dłuższa, niż wynika z samego limitu przychodu. Mały ZUS Plus nie przysługuje, gdy przedsiębiorca:
- jest w pierwszym roku działalności albo nadal ma prawo do składek preferencyjnych od 30% minimalnego wynagrodzenia;
- w poprzednim roku rozliczał się kartą podatkową i jednocześnie korzystał ze zwolnienia z VAT;
- podlegał ubezpieczeniom także z tytułu innej działalności, np. jako wspólnik spółki jawnej;
- wykonuje dla byłego lub obecnego pracodawcy te same zadania, które w bieżącym lub poprzednim roku wykonywał na etacie;
- w poprzednim roku miał status twórcy lub artysty, wykonywał wolny zawód, prowadził szkołę albo placówkę oświatową lub był wspólnikiem spółki osobowej (jawnej, partnerskiej, komandytowej) czy jedynym udziałowcem spółki z o.o.;
- wykorzystał już 36 miesięcy ulgi w bieżącym okresie 60 miesięcy.
Wcześniejsza ulga na start i składki preferencyjne nie przeszkadzają w przejściu na Mały ZUS Plus. To naturalny trzeci etap po nich.
Reguła 36 z 60 miesięcy od 2026 r.
Od stycznia 2026 r. zmienił się sposób liczenia przerwy, po której ulga znów jest dostępna. Niższe składki można płacić najwyżej przez 36 miesięcy w każdym okresie 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności. Pierwszy taki okres zaczyna się w miesiącu, w którym podstawa była ustalona w ramach ulgi, a każdy rozpoczęty miesiąc liczy się jako pełny.
Co ważne, od 2026 r. każdy może skorzystać z 36 miesięcy na nowych zasadach bez względu na to, ile miesięcy wykorzystał wcześniej. ZUS weryfikuje warunek raz w roku: w styczniu albo w pierwszym miesiącu działalności lub po zakończeniu składek preferencyjnych. Dodatkowe 12 miesięcy ulgi przyznane osobom korzystającym z niej w 2023 r., jeśli nie zostały wykorzystane do końca 2025 r., można wykorzystać w kolejnych latach.
Jak obliczyć podstawę składek — przykład
Podstawę na 2026 r. wylicza się z dochodu z działalności za 2025 r. Procedura wygląda tak:
- Roczny dochód dzieli się przez liczbę dni prowadzenia działalności i mnoży przez 30. To przeciętny miesięczny dochód.
- Jeśli składki społeczne zaliczono do kosztów, dochód trzeba o nie powiększyć.
- Przeciętny miesięczny dochód mnoży się przez 0,5.
- Wynik porównuje się z widełkami na 2026 r.: nie mniej niż 1441,80 zł (30% minimalnego wynagrodzenia) i nie więcej niż 5652 zł (60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia).
Na ryczałcie oraz na karcie podatkowej bez zwolnienia z VAT nie ma dochodu w rozumieniu PIT, dlatego przyjmuje się połowę przychodu.
Przykład: tłumacz na podatku liniowym prowadził firmę przez cały 2025 r. i osiągnął 48 000 zł dochodu. Przeciętny miesięczny dochód to 3945,21 zł, więc podstawa wynosi 1972,61 zł. Przy stopie wypadkowej 1,67% miesięczne składki w 2026 r. to:
| Składka | Kwota |
|---|---|
| Emerytalna (19,52%) | 385,05 zł |
| Rentowa (8%) | 157,81 zł |
| Wypadkowa (1,67%) | 32,94 zł |
| Chorobowa, dobrowolna (2,45%) | 48,33 zł |
| Razem bez chorobowej / z chorobową | 575,80 zł / 624,13 zł |
Ponieważ podstawa jest niższa od minimalnego wynagrodzenia (4806 zł), przedsiębiorca nie płaci Funduszu Pracy ani Funduszu Solidarnościowego. W porównaniu z pełnym ZUS (1788,29 zł bez chorobowej) oszczędność przekracza 1200 zł miesięcznie. Do tego dochodzi składka zdrowotna, w 2026 r. nie niższa niż 432,54 zł.
Terminy zgłoszenia
- Do 31 stycznia – przedsiębiorca, który prowadził firmę w poprzednim roku i spełnia warunki, wyrejestrowuje się z dotychczasowym kodem (ZUS ZWUA z kodem 05 10 lub 05 12, a po zakończeniu składek preferencyjnych 05 70 lub 05 72) i zgłasza się ponownie z kodem 05 90 (05 92 przy rencie z tytułu niezdolności do pracy).
- 7 dni od dnia, w którym warunki zostały spełnione – gdy prawo do ulgi pojawia się później, np. po zakończeniu 24 miesięcy składek preferencyjnych, albo przy wznowieniu działalności po styczniu.
Spóźnienie ze zgłoszeniem w styczniu oznacza utratę ulgi na cały rok. Zmianę można też złożyć przez CEIDG, aktualizując wpis z profilem zaufanym lub podpisem kwalifikowanym.
Obowiązki i ryzyka
Za styczeń (lub pierwszy miesiąc działalności w roku) przedsiębiorca wykazuje w ZUS DRA cz. II albo ZUS RCA cz. II roczny przychód, dochód, formę opodatkowania i podstawę składek. Na wezwanie ZUS trzeba w ciągu 14 dni przedstawić dokumenty potwierdzające te dane. Bez nich ZUS przyjmie za wszystkie miesiące roku podstawę 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, czyli w 2026 r. 5652 zł.
Niższa podstawa oznacza też niższe świadczenia: zasiłek chorobowy, macierzyński i przyszłą emeryturę. Kto chce je zwiększyć, może zadeklarować wyższą podstawę w granicach widełek. Mały ZUS Plus da się połączyć z wakacjami składkowymi: wtedy w raporcie za miesiąc zwolnienia używa się kodu 05 94. Pozostałe kwoty składek na każdym etapie działalności zestawia artykuł o składkach ZUS w 2026 r.
Jak Good Balance może pomóc
W ramach księgowości uproszczonej sprawdzamy, czy spełnia Pan lub Pani warunki ulgi, wyliczamy podstawę z dochodu, pilnujemy styczniowego terminu zgłoszenia i licznika 36 miesięcy. Przygotowujemy też dokumenty dla ZUS w razie wezwania do potwierdzenia przychodu.