Ulga na start pozwala osobie, która otwiera jednoosobową działalność, przez 6 pełnych miesięcy kalendarzowych nie płacić składek na ubezpieczenia społeczne. Składkę zdrowotną trzeba jednak opłacać od pierwszego dnia, a z ulgi nie skorzysta ktoś, kto prowadził firmę w ostatnich 60 miesiącach lub będzie świadczył usługi dla byłego pracodawcy w zakresie dawnych obowiązków. Poniżej opisujemy, jak liczyć te 6 miesięcy, ile realnie kosztuje pierwsze półrocze w 2026 r. i kiedy ulga może się nie opłacać.
Kto może skorzystać z ulgi
Ulga przysługuje osobie fizycznej rozpoczynającej działalność gospodarczą, jeśli spełnia łącznie dwa warunki:
- nowa działalność – firma zakładana jest po raz pierwszy albo ponownie, ale co najmniej 60 miesięcy kalendarzowych po ostatnim zawieszeniu lub zakończeniu poprzedniej działalności,
- brak „przejścia” od pracodawcy – przedsiębiorca nie wykonuje dla byłego pracodawcy tych samych czynności, które wykonywał u niego na etacie w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym.
Drugi warunek jest szczególnie istotny w branży IT: zamiana etatu na współpracę B2B z tym samym podmiotem i przy tym samym zakresie zadań wyklucza zarówno ulgę na start, jak i późniejszy preferencyjny ZUS. Zmiana klienta lub realnie innego zakresu prac to już inna sytuacja – warto ją jednak udokumentować.
Ulga dotyczy przedsiębiorców wpisanych do CEIDG (także wspólników spółki cywilnej). Nie obejmuje osób prowadzących działalność nierejestrowaną – te w ogóle nie są z jej tytułu zgłaszane do ZUS.
Jak liczyć 6 miesięcy
Okres ulgi to maksymalnie 6 miesięcy kalendarzowych. O tym, od kiedy biegnie, decyduje dzień rozpoczęcia działalności:
- start 1. dnia miesiąca – ten miesiąc jest pierwszym z sześciu,
- start w trakcie miesiąca – niepełny miesiąc jest „gratis”, a sześć miesięcy liczy się od kolejnego.
Przykład: działalność rozpoczęta 12 marca 2026 r. oznacza brak składek społecznych za resztę marca oraz za kwiecień–wrzesień 2026 r. Od 1 października 2026 r. przedsiębiorca przechodzi na preferencyjną podstawę. Gdyby ta sama osoba wpisała datę startu 1 marca, ulga skończyłaby się z końcem sierpnia.
Zawieszenie działalności w trakcie ulgi niczego nie przedłuża – miesiące zawieszenia „zjadają” okres ulgi, a po wznowieniu pozostaje tylko to, co zostało do końca sześciomiesięcznego okresu.
Ile kosztuje pierwsze półrocze w 2026 r.
W czasie ulgi jedynym obowiązkowym kosztem w ZUS jest składka zdrowotna. Jej wysokość zależy od formy opodatkowania:
| Forma opodatkowania | Składka zdrowotna w 2026 r. |
|---|---|
| Skala podatkowa | 9% dochodu, nie mniej niż 432,54 zł miesięcznie |
| Podatek liniowy | 4,9% dochodu, nie mniej niż 432,54 zł miesięcznie |
| Ryczałt, roczny przychód nieprzekraczający 60 tys. zł | 498,35 zł miesięcznie |
| Ryczałt, przychód 60–300 tys. zł | 830,58 zł miesięcznie |
| Ryczałt, przychód powyżej 300 tys. zł | 1 495,04 zł miesięcznie |
Minimalna kwota 432,54 zł obowiązuje od 1 lutego 2026 r. do 31 stycznia 2027 r. Dla porównania: pełne składki społeczne od minimalnej podstawy wynoszą w 2026 r. 1 926,76 zł miesięcznie, więc w ciągu sześciu miesięcy ulga pozostawia w firmie ponad 11 tys. zł.
Co tracisz, nie płacąc składek społecznych
Ulga to nie tylko oszczędność, ale też brak ochrony ubezpieczeniowej. W czasie jej trwania przedsiębiorca:
- nie ma prawa do zasiłku chorobowego, macierzyńskiego ani opiekuńczego,
- nie otrzyma świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego,
- nie buduje stażu emerytalnego – te miesiące nie zwiększają emerytury i nie liczą się do okresów składkowych.
Dla osoby planującej w najbliższych miesiącach rodzicielstwo albo zabieg medyczny rezygnacja z ulgi i dobrowolne ubezpieczenie chorobowe bywa rozsądniejsze. Trzeba też pamiętać, że prawo do zasiłku chorobowego z ubezpieczenia dobrowolnego pojawia się dopiero po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia.
Z ulgi można zrezygnować w dowolnym momencie i zgłosić się do ubezpieczeń społecznych. Ponowne skorzystanie z niej będzie jednak możliwe dopiero po kolejnych 60 miesiącach od zakończenia lub zawieszenia działalności.
Zgłoszenie do ZUS krok po kroku
- Przy rejestracji w CEIDG zaznaczyć, że przedsiębiorca korzysta z ulgi na start – wniosek trafia automatycznie do ZUS.
- W ciągu 7 dni od rozpoczęcia działalności zgłosić się wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego (formularz ZUS ZZA, z kodem tytułu ubezpieczenia właściwym dla ulgi na start).
- Co miesiąc rozliczać i opłacać składkę zdrowotną do 20. dnia następnego miesiąca.
- Po zakończeniu ulgi – również w ciągu 7 dni – wyrejestrować się z ubezpieczenia zdrowotnego z kodem ulgi i zgłosić do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego na formularzu ZUS ZUA z kodem preferencyjnej podstawy.
Najczęstszy błąd to pominięcie ostatniego kroku. ZUS nie przełącza przedsiębiorcy automatycznie, a zaległe składki za kolejne miesiące naliczane są wraz z odsetkami.
Co po uldze na start
Po sześciu miesiącach przedsiębiorca może przez 24 miesiące kalendarzowe opłacać składki społeczne od preferencyjnej podstawy – w 2026 r. jest to 30% minimalnego wynagrodzenia, czyli 1 441,80 zł, bez składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Później, przy przychodzie do 120 000 zł w poprzednim roku, możliwe jest przejście na Mały ZUS Plus. Kwoty składek na każdym etapie zestawia artykuł o składkach ZUS w 2026 r.
Jak Good Balance może pomóc
Przy zakładaniu jednoosobowej firmy sprawdzamy, czy przysługuje ulga na start, ustawiamy właściwe kody zgłoszeniowe i pilnujemy terminów przejścia na kolejne etapy. Zakres pomocy przy rejestracji opisuje usługa działalność gospodarcza, a bieżące rozliczenia składek i podatku prowadzimy w ramach księgowości uproszczonej.