Okresu prowadzenia samej działalności nierejestrowanej nie dolicza się do stażu pracy — także po zmianach w Kodeksie pracy, które od 2026 r. pozwalają doliczyć m.in. lata prowadzenia firmy i pracy na zleceniu. Powód jest prosty: według Prawa przedsiębiorców nierejestrowana nie jest działalnością gospodarczą. Istnieje jednak ważny wyjątek: jeśli w jej ramach osoba wykonywała umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług i podlegała z tego tytułu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, taki okres może zostać zaliczony — jako okres zlecenia.
Co zmieniło się w liczeniu stażu od 2026 r.
Ustawa z 26 września 2025 r. o zmianie Kodeksu pracy dodała art. 302¹ Kodeksu pracy. Do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze, wlicza się teraz m.in.:
- okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, za które opłacono składki emerytalne, rentowe lub wypadkowe;
- okresy wykonywania umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług oraz umowy agencyjnej, w których dana osoba podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym;
- udokumentowane okresy zlecenia, w których nie podlegała tym ubezpieczeniom na podstawie odrębnych przepisów;
- okres korzystania z ulgi na start z Prawa przedsiębiorców, gdy przedsiębiorca nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym;
- udokumentowaną pracę zarobkową za granicą wykonywaną na innej podstawie niż stosunek pracy.
Nowe zasady stosuje się od 1 stycznia 2026 r. u pracodawców z sektora finansów publicznych, a u pozostałych — od pierwszego dnia miesiąca po upływie 6 miesięcy od ogłoszenia ustawy, czyli od 1 maja 2026 r. Pracownik ma 24 miesiące od tej daty, by udokumentować wcześniejsze okresy u obecnego pracodawcy; okresów nieudokumentowanych w tym terminie pracodawca nie uwzględni (art. 5 ustawy nowelizującej).
Dlaczego nierejestrowana nie liczy się sama w sobie
Zgodnie z art. 5 Prawa przedsiębiorców działalność osoby fizycznej, której przychód nie przekracza w żadnym kwartale 225% minimalnego wynagrodzenia (w 2026 r. 10 813,50 zł), a która przez ostatnie 60 miesięcy nie prowadziła firmy, nie jest działalnością gospodarczą. Nie jest więc też „pozarolniczą działalnością” w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Taka osoba nie płaci z tego tytułu składek, nie ma zaświadczenia ZUS o ich opłaceniu — a to właśnie ono potwierdza okresy prowadzenia firmy przy liczeniu stażu.
Kiedy okres nierejestrowanej jednak się liczy
Według serwisu biznes.gov.pl osoba, która w ramach działalności nierejestrowanej świadczy usługi w oparciu o zlecenie albo inną umowę o usługi, podlega ubezpieczeniom jako zleceniobiorca; zleceniodawca ma wtedy obowiązki płatnika. Z punktu widzenia Kodeksu pracy taki okres jest okresem wykonywania zlecenia, a nie prowadzenia nierejestrowanej — i może być wliczony do stażu.
| Sytuacja w ramach nierejestrowanej | Składki emerytalne i rentowe | Wliczenie do stażu |
|---|---|---|
| Sprzedaż własnych wyrobów (np. rękodzieła) osobom prywatnym | Nie | Nie |
| Usługi na umowie zlecenia dla firmy, która zgłosiła wykonawcę do ZUS | Tak, jako zleceniobiorca | Tak — jako okres zlecenia |
| Zlecenie wykonywane przez studenta do 26. roku życia | Nie, z mocy odrębnych przepisów | Tak, jeśli okres zostanie udokumentowany |
| Zlecenie przy jednoczesnym etacie u innego pracodawcy z wynagrodzeniem co najmniej minimalnym | Z umowy zlecenia zwykle tylko składka zdrowotna | Okres i tak liczy się z etatu; nakładające się okresy nie sumują się |
Przy nakładających się okresach przepis każe wliczyć ten, który jest najkorzystniejszy dla pracownika — dwóch równoległych umów nie liczy się podwójnie.
Jak potwierdzić okresy u pracodawcy
- Założenie profilu na platformie ZUS (eZUS), jeśli go jeszcze nie ma.
- Złożenie wniosku o zaświadczenie — elektronicznie, przez profil informacyjny; ZUS doręcza zaświadczenie również elektronicznie.
- Dla okresów zleceń: zaświadczenie o podleganiu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym; dla okresów bez ubezpieczenia (np. student) — umowy, rachunki, potwierdzenia przelewów.
- Przekazanie dokumentów pracodawcy w terminie 24 miesięcy od wejścia w życie zmian u danego pracodawcy.
Przykład: pani Anna przez dwa lata prowadziła nierejestrowaną, wykonując korekty tekstów dla wydawnictwa na umowie zlecenia; wydawnictwo zgłaszało ją do ZUS. Wcześniej przez rok sprzedawała ręcznie robioną biżuterię przez internet. Dziś pracuje na etacie w prywatnej firmie i ma 9 lat stażu z umów o pracę. Dwa lata zlecenia, potwierdzone zaświadczeniem ZUS, podnoszą jej staż do 11 lat, co daje 26 dni urlopu zamiast 20. Rok sprzedaży biżuterii nie zostanie doliczony.
Nierejestrowana a przyszła emerytura
Ponieważ od samej nierejestrowanej nie płaci się składek, nie zwiększa ona kapitału emerytalnego ani nie wydłuża okresu składkowego. Emeryturę budują jedynie składki z innych tytułów — etatu, zlecenia czy firmy. Osoba, która nie podlega ubezpieczeniom obowiązkowo, może przystąpić do nich dobrowolnie: zgodnie z art. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych prawo do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych mają osoby, które nie spełniają warunków ubezpieczenia obowiązkowego. Warto to rozważyć przy dłuższej przerwie w zatrudnieniu, licząc, czy koszt składek jest uzasadniony.
Jeśli nierejestrowana staje się głównym źródłem dochodu, a przychód zbliża się do kwartalnego limitu, rozsądniej jest zarejestrować firmę: korzystając z ulgi na start i preferencyjnych składek, przedsiębiorca buduje zarówno staż, jak i emeryturę. Zasady samej nierejestrowanej opisujemy w artykule o działalności nierejestrowanej, a składki na zleceniu — w tekście o umowie zlecenia.
Jak Good Balance może pomóc
Pomagamy ustalić, które okresy pracy można udokumentować i wliczyć do stażu, a także ocenić, czy przejście z nierejestrowanej do własnej firmy będzie opłacalne. Rejestrację i bieżącą obsługę zapewniamy w ramach usługi dla jednoosobowej działalności.