Higienistka stomatologiczna na JDG — PKD, ryczałt 14% i VAT

Higienistka stomatologiczna może świadczyć usługi na własny rachunek jako jednoosobowa działalność gospodarcza — najczęściej na podstawie umów B2B z gabinetami i klinikami. W 2026 r. typowy zestaw wygląda tak: kod PKD 2025 86.99.D, ryczałt 14% dla usług medycznych i zwolnienie z VAT wynikające z charakteru świadczeń, a nie z limitu obrotu. Poniżej rozkładamy te trzy decyzje na czynniki i pokazujemy, gdzie najczęściej pojawiają się błędy.

Uprawnienia zawodowe przed wpisem do CEIDG

Ustawa o niektórych zawodach medycznych wymienia higienistkę stomatologiczną wśród regulowanych zawodów medycznych. Jej zakres obejmuje profilaktykę i promocję zdrowia jamy ustnej oraz udział w leczeniu prowadzonym przez lekarza dentystę. Jednym z warunków wykonywania zawodu jest wpis do Centralnego Rejestru Osób Uprawnionych do Wykonywania Zawodu Medycznego — warto go mieć przed podpisaniem pierwszej umowy z gabinetem, bo kontrahenci coraz częściej proszą o potwierdzenie uprawnień.

Sama rejestracja firmy odbywa się w CEIDG i nie różni się od rejestracji innych usługodawców. Różnice pojawiają się dopiero przy wyborze kodu, stawki podatku i podstawy zwolnienia z VAT. Jeżeli planowane jest przyjmowanie pacjentów we własnym gabinecie (a nie tylko praca w placówkach kontrahentów), dochodzą wymogi właściwe dla działalności leczniczej i lokalu — to osobny etap, który trzeba przygotować przed otwarciem.

Kod PKD 2025: 86.99.D i kody uzupełniające

Od 2025 r. obowiązuje klasyfikacja PKD 2025. Właściwą podklasą dla higienistki jest 86.99.D, czyli pozostała opieka zdrowotna wykonywana przez pracowników medycznych innych niż lekarze. W urzędowych wyjaśnieniach do tej podklasy wprost wymieniono pomocniczą działalność dentystyczną, w tym pracę higienistek, z zastrzeżeniem, że osoby te mogą działać samodzielnie, a lekarz dentysta okresowo kontroluje ich pracę. Ta sama podklasa nie obejmuje praktyki lekarskiej i dentystycznej — te należą do grupy 86.2.

Kody dodatkowe mają sens tylko wtedy, gdy rzeczywiście pojawią się inne przychody, np.:

• 85.59.B — gdy prowadzone są kursy i szkolenia, na przykład dla asystentek lub dla innych higienistek;
• kod z działu 47 — gdy w grę wchodzi sprzedaż szczoteczek, irygatorów czy past bezpośrednio pacjentom.

Warto pamiętać o jednym rozróżnieniu: PKD opisuje działalność w rejestrze, natomiast stawkę ryczałtu wyznacza klasyfikacja usług PKWiU z 2015 r., do której odsyła ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym. Szerzej o zasadach doboru kodów piszemy w poradniku jak wybrać kod PKD.

Ryczałt 14% — dla jakich przychodów

Art. 12 ust. 1 pkt 2a ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym przewiduje stawkę 14% dla usług w zakresie opieki zdrowotnej (PKWiU dział 86). Skaling, piaskowanie, fluoryzacja, lakowanie czy instruktaż higieny w gabinecie mieszczą się w tej grupie, więc przychody z umów z klinikami opodatkowuje się właśnie tą stawką.

Inaczej wygląda sytuacja przy przychodach niemedycznych. Szkolenia (PKWiU dział 85) są objęte stawką 8,5%. Aby móc zastosować dwie stawki, ewidencja przychodów musi pozwalać na przypisanie każdej kwoty do właściwej stawki. Jeśli tego nie robi, przychody są rozliczane według stawki 8,5%, a te, dla których przewidziano stawkę wyższą — według tej wyższej.

Przykład liczbowy

Higienistka współpracuje z dwiema klinikami i w 2026 r. zafakturuje 9 500 zł miesięcznie za zabiegi oraz 1 000 zł za jedno szkolenie dla personelu. Miesięczny ryczałt (przed odliczeniem połowy zapłaconej składki zdrowotnej) to 9 500 zł × 14% = 1 330 zł plus 1 000 zł × 8,5% = 85 zł, razem 1 415 zł. Roczny przychód około 126 000 zł plasuje ją w środkowym progu składki zdrowotnej.

Ryczałt opłaca się zwykle wtedy, gdy koszty są niskie — wynajem fotela czy zakup materiałów często pokrywa gabinet. Jeśli higienistka sama kupuje sprzęt i materiały, warto porównać ryczałt z podatkiem liniowym; zasady wszystkich stawek opisuje artykuł o ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych.

Składki ZUS i składka zdrowotna w 2026 r.

Na ryczałcie składka zdrowotna zależy od rocznego przychodu. W 2026 r. wynosi miesięcznie 498,35 zł przy przychodzie do 60 000 zł, 830,58 zł przy przychodzie od 60 000 do 300 000 zł i 1 495,04 zł powyżej 300 000 zł. Składki społeczne liczy się niezależnie od formy opodatkowania:

• przez pierwsze 6 miesięcy można skorzystać z ulgi na start i płacić tylko składkę zdrowotną;
• przez kolejne 24 miesiące kalendarzowe przysługuje podstawa preferencyjna — w 2026 r. 1 441,80 zł (30% minimalnego wynagrodzenia);
• po tym okresie obowiązuje pełna podstawa, w 2026 r. co najmniej 5 652 zł, co daje 1 926,76 zł składek społecznych miesięcznie (bez zdrowotnej).

Ulga na start nie przysługuje, jeśli w ciągu ostatnich 60 miesięcy prowadzona była inna działalność albo usługi są świadczone na rzecz byłego pracodawcy w zakresie wcześniejszych obowiązków etatowych — to częsta sytuacja, gdy higienistka przechodzi z etatu w klinice na kontrakt z tą samą kliniką.

VAT: zwolnienie wynikające z rodzaju usług

Usługi opieki medycznej świadczone w ramach zawodów medycznych, o których mowa w ustawie o działalności leczniczej, korzystają ze zwolnienia z VAT — przepisem właściwym jest pkt 19 lit. c w art. 43 ust. 1 ustawy o VAT. To zwolnienie wynika z rodzaju usługi, dlatego działa bez względu na wysokość obrotów i bez względu na to, czy fakturę otrzymuje klinika, czy pacjent. Na fakturze należy wskazać tę podstawę prawną.

Obok niego w tym samym ustępie jest pkt 18a, który dotyczy usług opieki medycznej świadczonych na rzecz podmiotów leczniczych na terenie ich zakładów leczniczych. Dla higienistki, która wykonuje zabiegi osobiście jako osoba wykonująca zawód medyczny, naturalną podstawą jest pkt 19 lit. c — warto wybrać jedną podstawę, sprawdzić ją z księgowym i stosować konsekwentnie na wszystkich fakturach.

Dwie rzeczy warto mieć z tyłu głowy:

• przychody objęte zwolnieniami z art. 43 ust. 1 nie wliczają się do limitu zwolnienia podmiotowego, który w 2026 r. wynosi 240 000 zł;
• usługi niemedyczne (szkolenia komercyjne, sprzedaż kosmetyków, doradztwo marketingowe dla gabinetu) podlegają już ogólnym zasadom — mogą korzystać ze zwolnienia podmiotowego do limitu, a po jego przekroczeniu trzeba zarejestrować się jako czynny podatnik VAT.

Kasa fiskalna

Obowiązek ewidencjonowania na kasie od pierwszej sprzedaży dotyczy usług opieki medycznej świadczonych przez lekarzy i lekarzy dentystów. Higienistka do tej grupy nie należy, więc stosuje ogólne zwolnienia z rozporządzenia obowiązującego do końca 2027 r.:

• przy sprzedaży wyłącznie na rzecz firm (kliniki, gabinety) kasa nie jest potrzebna;
• przy usługach dla pacjentów prywatnych zwolnienie działa do 20 000 zł sprzedaży rocznie;
• niezależnie od tego limitu nie trzeba ewidencjonować usług dla osób prywatnych, jeżeli całą zapłatę otrzymuje się na rachunek bankowy, a z ewidencji i dowodów zapłaty jasno wynika, której usługi dotyczyła.

Plan na start — krok po kroku

1. Sprawdzenie wpisu do Centralnego Rejestru Osób Uprawnionych do Wykonywania Zawodu Medycznego.
2. Rejestracja w CEIDG z kodem 86.99.D jako przeważającym i ewentualnymi kodami dodatkowymi.
3. Wybór formy opodatkowania we wniosku CEIDG albo w urzędzie skarbowym — przy ryczałcie przypisanie stawki 14% do zabiegów.
4. Zgłoszenie do ZUS z decyzją o uldze na start lub preferencyjnej podstawie.
5. Przygotowanie wzoru faktury z adnotacją o podstawie zwolnienia — pkt 19 lit. c w art. 43 ust. 1 ustawy o VAT.
6. Umowa z gabinetem, która opisuje zakres świadczeń, odpowiedzialność i zasady rozliczeń — a nie etatowy grafik.

Jak Good Balance może pomóc

Pomagamy osobom wykonującym zawody medyczne przejść przez rejestrację firmy, dobór kodów PKD i formy opodatkowania oraz ustawić rozliczenia ZUS i faktury ze zwolnieniem z VAT. Szczegóły znajdą Państwo na stronie usługi rejestracja i obsługa jednoosobowej działalności. Jeżeli w działalności łączą się przychody medyczne i niemedyczne, przygotujemy ewidencję z podziałem na stawki.