Tłumaczenie przysięgłe (poświadczone) jest potrzebne wtedy, gdy przepis wymaga, aby dokument w języku obcym złożyć w urzędzie wraz z tłumaczeniem sporządzonym przez osobę wpisaną na listę tłumaczy przysięgłych Ministra Sprawiedliwości. Dotyczy to większości spraw cudzoziemców: zezwoleń na pobyt i pracę, obywatelstwa i rejestracji stanu cywilnego. Poniżej wyjaśniamy, gdzie ten wymóg wynika z przepisów, jak rozpoznać prawidłowe tłumaczenie i jak ustala się jego cenę.
Kim jest tłumacz przysięgły
Zawód reguluje ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego. Tłumacz przysięgły może tłumaczyć i poświadczać tłumaczenia z języka obcego na polski i z polskiego na obcy, sprawdzać i poświadczać tłumaczenia przygotowane przez inne osoby, poświadczać odpisy pism w języku obcym oraz tłumaczyć ustnie (art. 13). Uprawnienia dotyczą konkretnego języka, a każdy tłumacz ma swój numer na liście prowadzonej przez Ministra Sprawiedliwości.
Tłumacz odpowiada zawodowo za wierność przekładu i musi zachować w tajemnicy treść dokumentów (art. 14 ust. 1). Każdą czynność wpisuje do repertorium, czyli rejestru z datą zlecenia, opisem dokumentu, liczbą stron i pobranym wynagrodzeniem (art. 17).
Kiedy przepisy wymagają tłumaczenia przysięgłego
| Sprawa | Podstawa | Kto może przetłumaczyć |
|---|---|---|
| Karta pobytu (pobyt czasowy, stały, status rezydenta UE) i pozostałe sprawy z ustawy o cudzoziemcach | art. 8 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach | tłumacz przysięgły |
| Zezwolenie na pracę i oświadczenie o powierzeniu pracy cudzoziemcowi | rozporządzenie MRPiPS z 20 listopada 2025 r. w sprawie dokumentów dołączanych do wniosku | tłumacz przysięgły z listy Ministra Sprawiedliwości |
| Nadanie lub uznanie za obywatela polskiego | art. 12 ustawy o obywatelstwie polskim | tłumacz przysięgły lub konsul |
| Transkrypcja zagranicznego aktu urodzenia lub małżeństwa, zawarcie małżeństwa w USC | art. 31 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego | tłumacz przysięgły z listy polskiej lub z innego państwa UE/EOG, konsul |
Podobne wymogi stawiają sądy, notariusze i niektóre urzędy przy wymianie prawa jazdy czy rejestracji pojazdu sprowadzonego z zagranicy. Instytucje prywatne, takie jak banki czy pracodawcy, ustalają własne zasady, dlatego przed zamówieniem tłumaczenia warto zapytać, czy wystarczy zwykły przekład.
Wymóg dotyczy dokumentów sporządzonych w języku obcym, które mają być dowodem w postępowaniu. Formularz wniosku wypełnia się po polsku i nie trzeba go tłumaczyć.
Jak wygląda prawidłowe tłumaczenie poświadczone
- Pieczęć z imieniem i nazwiskiem tłumacza w otoku oraz językiem i numerem na liście w środku (art. 18 ust. 1).
- Numer repertorium, pod którym zapisano tłumaczenie (art. 18 ust. 2).
- Formuła poświadczająca z informacją, czy tłumaczenie sporządzono z oryginału, czy z kopii lub innego tłumaczenia.
- Tłumaczenie całego dokumentu, łącznie z pieczęciami, podpisami i adnotacjami, które tłumacz opisuje słownie.
- Zapis imion i nazwisk z alfabetów innych niż łaciński zgodny z dokumentem podróży (art. 14 ust. 2). Dlatego warto pokazać tłumaczowi paszport, nawet gdy tłumaczony jest inny dokument.
Tłumaczenie może mieć także postać elektroniczną, poświadczoną kwalifikowanym podpisem elektronicznym tłumacza (art. 18 ust. 1a). Taki plik przydaje się, gdy wniosek składa się elektronicznie, ale przed zamówieniem trzeba sprawdzić, czy dany urząd go przyjmie.
Ile kosztuje tłumaczenie przysięgłe
Wynagrodzenie za tłumaczenie dla klienta prywatnego lub firmy ustala umowa (art. 16 ust. 1 ustawy). Urzędowe stawki z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dotyczą wyłącznie tłumaczeń zlecanych przez sądy, prokuraturę, Policję i organy administracji. Rynek często się do nich odnosi, dlatego warto je znać:
- strona tłumaczenia na polski z angielskiego, niemieckiego, francuskiego lub rosyjskiego — 44,07 zł;
- strona tłumaczenia z polskiego na te języki — 57,65 zł;
- języki pozaeuropejskie z alfabetem niełacińskim — 64,44 zł na polski i 94,37 zł z polskiego;
- tłumaczenie w ciągu 24 godzin — stawka wyższa o 100%.
Stroną rozliczeniową jest 1125 znaków (25 wierszy po 45 znaków). Krótki akt urodzenia mieści się zwykle na jednej stronie, a dyplom z suplementem może zająć kilka lub kilkanaście stron. Przy dużej liczbie dokumentów warto poprosić o wycenę z góry.
Jak przygotować dokumenty — kolejność działań
- Sprawdzić w urzędzie lub na liście wymaganych dokumentów, które załączniki muszą być przetłumaczone i czy potrzebny jest oryginał.
- Jeżeli dokument zagraniczny wymaga apostille lub legalizacji, uzyskać je przed tłumaczeniem. Wtedy tłumacz przełoży także apostille.
- Znaleźć tłumacza w wyszukiwarce na liście tłumaczy przysięgłych Ministerstwa Sprawiedliwości, sprawdzając język i kierunek tłumaczenia.
- Przekazać tłumaczowi czytelne skany wraz z paszportem dla zapisu nazwisk i ustalić, czy tłumaczenie będzie sporządzone z oryginału, czy z kopii.
- Zamówić odpowiednią liczbę egzemplarzy, bo część urzędów zatrzymuje tłumaczenie w aktach.
Dokumenty polskie do użytku za granicą
Działa to także w drugą stronę. Polski tłumacz przysięgły może przetłumaczyć na język obcy np. odpis aktu z USC, zaświadczenie o niekaralności czy dyplom. O tym, czy takie tłumaczenie zostanie przyjęte, decyduje jednak instytucja zagraniczna. Niektóre państwa wymagają tłumacza wpisanego na ich własną listę albo dodatkowego uwierzytelnienia podpisu tłumacza. Przed zleceniem warto zapytać o to urząd w kraju docelowym. Dzięki temu nie zapłaci Pan/Pani dwa razy za ten sam dokument.
Najczęstsze błędy
- Zwykły przekład albo tłumaczenie od tłumacza zagranicznego tam, gdzie urząd wymaga tłumacza z polskiej listy.
- Tłumaczenie bez apostille, które trzeba potem uzupełniać.
- Inny zapis nazwiska w tłumaczeniu niż w paszporcie, co powoduje wezwania do wyjaśnień.
- Pominięcie stron odwrotnych, pieczęci i adnotacji.
Jak Good Balance może pomóc
Przygotowujemy listę dokumentów do konkretnej sprawy, wskazujemy, które z nich wymagają tłumaczenia przysięgłego i w jakiej kolejności je zebrać, a następnie składamy kompletny wniosek. Wspieramy cudzoziemców m.in. w sprawach pobytu z obywatelem Polski oraz w uzyskaniu zezwolenia na pobyt stały.