Danina solidarnościowa to dodatkowe 4% od tej części rocznych dochodów osoby fizycznej, która przekracza 1 000 000 zł. Obejmuje jednak tylko dochody z wybranych źródeł, dlatego dwie osoby z podobnymi zarobkami mogą zapłacić zupełnie różne kwoty. Poniżej wyjaśniamy, które dochody się liczą, jak wyznaczyć podstawę i jakie legalne decyzje wpływają na wysokość daniny.
Skąd się bierze obowiązek
Danina jest uregulowana w rozdziale 6a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 30h i 30i). Nie jest częścią PIT w ścisłym sensie, ale stosuje się do niej przepisy Ordynacji podatkowej, a sprawy prowadzi ten sam naczelnik urzędu skarbowego, który jest właściwy w podatku dochodowym. Oznacza to m.in. odsetki za zwłokę przy spóźnionej wpłacie i możliwość korekty deklaracji.
Obowiązek dotyczy wyłącznie osób fizycznych. Spółka z o.o. czy spółka akcyjna daniny nie płacą, niezależnie od wielkości zysku.
Które dochody wchodzą do limitu 1 000 000 zł
Ustawa wymienia zamknięty katalog. Do podstawy wlicza się dochody opodatkowane:
- według skali podatkowej (art. 27 ust. 1), czyli m.in. wynagrodzenia z umowy o pracę, zlecenia, kontraktów menedżerskich i działalność na zasadach ogólnych;
- podatkiem liniowym z działalności gospodarczej (art. 30c);
- z kapitałów pieniężnych opodatkowanych na zasadach art. 30b, np. zysk ze sprzedaży udziałów, akcji, kryptoaktywów czy instrumentów pochodnych;
- dochody zagraniczne objęte art. 27 ust. 9 i 9a oraz dochody zagranicznej spółki kontrolowanej (art. 30f).
Poza katalogiem zostają natomiast m.in.:
- przychody z działalności opodatkowane ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych (to odrębna ustawa),
- dochody z kwalifikowanych praw własności intelektualnej opodatkowane stawką 5% w ramach IP Box (art. 30ca nie jest wymieniony),
- dywidendy, odsetki i inne przychody objęte zryczałtowanym podatkiem z art. 30a,
- dochód ze sprzedaży nieruchomości rozliczany według art. 30e.
Jak obliczyć podstawę i kwotę daniny
Najpierw sumuje się dochody z powyższych źródeł wykazane w zeznaniach rocznych (PIT-36, PIT-36L, PIT-38) lub w rocznym obliczeniu podatku sporządzonym przez płatnika. Od tej sumy odejmuje się składki na ubezpieczenia społeczne odliczone w zeznaniach, a przy podatku liniowym także składkę zdrowotną odliczoną od dochodu w granicach rocznego limitu. Danina wynosi 4% nadwyżki ponad 1 000 000 zł.
Przykład obliczenia
Pan Tomasz prowadzi firmę doradczą na podatku liniowym, a w 2026 r. sprzedał też pakiet akcji.
- Dochód z działalności (PIT-36L): 820 000 zł, odliczone składki społeczne i zdrowotna (w granicach limitu): 35 000 zł.
- Dochód ze sprzedaży akcji (PIT-38): 310 000 zł.
- Suma po odliczeniu składek: 820 000 − 35 000 + 310 000 = 1 095 000 zł.
- Nadwyżka ponad 1 000 000 zł: 95 000 zł.
- Danina: 4% × 95 000 zł = 3 800 zł do zapłaty do 30 kwietnia 2027 r.
Gdyby ten sam dochód z działalności był opodatkowany ryczałtem, do limitu weszłoby tylko 310 000 zł z akcji i danina nie powstałaby wcale.
Deklaracja i termin płatności
Osoba zobowiązana składa w urzędzie skarbowym deklarację o wysokości daniny solidarnościowej i w tym samym terminie wpłaca należną kwotę. Termin upływa 30 kwietnia roku następującego po roku, w którym uzyskano dochody, a więc pokrywa się z terminem zeznań PIT. Za 2026 r. deklarację trzeba złożyć do 30 kwietnia 2027 r. Daniny nie płaci się w zaliczkach w trakcie roku, dlatego przy dużym jednorazowym zysku, np. ze sprzedaży udziałów, warto od razu odłożyć środki na wiosenne rozliczenie.
Deklarację składa się tylko wtedy, gdy podstawa przekroczy 1 000 000 zł. Błąd w zeznaniu PIT, który zmienia sumę dochodów, zwykle wymaga też korekty deklaracji o daninie.
Decyzje, które legalnie zmieniają wysokość daniny
Struktura daniny sprawia, że jej wysokość zależy w dużym stopniu od formy prowadzenia biznesu i rodzaju dochodu. W praktyce analizuje się zwykle:
- formę opodatkowania firmy: ryczałt wyłącza przychody z podstawy daniny, ale nie pozwala odliczać kosztów, a stawka dla danej usługi bywa wysoka;
- IP Box: kwalifikowany dochód programisty czy twórcy oprogramowania opodatkowany stawką 5% nie wchodzi do limitu; warunki ulgi opisuje artykuł o IP Box;
- spółkę kapitałową: zysk spółki z o.o. opodatkowany CIT, a potem wypłacany jako dywidenda, nie trafia do podstawy daniny; obciążenia takiej struktury pokazuje artykuł o podatkach spółki z o.o.;
- moment sprzedaży aktywów: rozłożenie sprzedaży udziałów lub akcji na dwa lata może sprawić, że w żadnym z nich suma dochodów nie przekroczy progu.
Każda z tych zmian ma własne koszty i ryzyka. Przekształcenie działalności tylko po to, by uniknąć daniny, może zostać ocenione przez urząd pod kątem klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania z art. 119a Ordynacji podatkowej, która obejmuje czynności sztuczne, dokonane głównie dla korzyści podatkowej. Zmiana formy powinna mieć uzasadnienie gospodarcze, a w spornych sprawach warto rozważyć wniosek o interpretację indywidualną.
Najczęstsze błędy
- Pominięcie zysku kapitałowego z PIT-38 przy sumowaniu dochodów.
- Odejmowanie składki zdrowotnej od dochodów opodatkowanych skalą, choć odliczenie zdrowotnej przewidziano tylko przy podatku liniowym.
- Założenie, że dochód z IP Box lub ryczałtu „podnosi” limit, choć w ogóle nie jest liczony.
- Brak środków na zapłatę w kwietniu po jednorazowej transakcji z poprzedniego roku.
Jak Good Balance może pomóc
Liczymy przewidywaną daninę na podstawie dochodów z firmy, etatu i inwestycji, porównujemy formy opodatkowania i przygotowujemy deklarację. Przy planowanych zmianach struktury pomagamy w przygotowaniu wniosku o interpretację podatkową, a bieżące rozliczenia firmy prowadzimy w ramach księgowości uproszczonej.