Obywatel Ukrainy ze statusem UKR w rejestrze PESEL może w 2026 r. zamienić ochronę czasową na 3-letnią kartę pobytu CUKR w uproszczonej procedurze online, bez odcisków palców i bez wykazywania celu pobytu. Ochrona czasowa obowiązuje do 4 marca 2027 r., dlatego decyzję o dalszej legalizacji warto podjąć teraz. Poniżej porównujemy CUKR ze standardowymi zezwoleniami i wskazujemy, kiedy która droga jest korzystniejsza.
Punkt wyjścia: co zmieniło się w 2026 r.
5 marca 2026 r. weszła w życie ustawa wygaszająca rozwiązania z tzw. specustawy ukraińskiej. Najważniejsze konsekwencje dla pobytu:
- legalny pobyt osób ze statusem UKR został przedłużony automatycznie do 4 marca 2027 r.;
- osoby, które otrzymały PESEL UKR bez okazania dokumentu ze zdjęciem, musiały zaktualizować dane do 31 sierpnia 2026 r. — brak aktualizacji grozi utratą ochrony czasowej od 1 września 2026 r.;
- pojawiła się możliwość złożenia wniosku o kartę pobytu CUKR, czyli przekształcenia ochrony czasowej w zezwolenie na pobyt czasowy.
Jeśli Pan lub Pani nie ma pewności, czy status UKR jest nadal aktywny, pierwszym krokiem powinno być sprawdzenie tego w urzędzie gminy. Bez aktywnego statusu wniosek o CUKR nie zostanie przyjęty przez system.
Karta CUKR — warunki i przebieg procedury
Karta pobytu CUKR jest regulowana w art. 42c i 42d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Mogą o nią wystąpić obywatele Ukrainy, którzy przybyli do Polski w związku z wojną, a także ich małżonkowie i dzieci bez ukraińskiego obywatelstwa. Warunki:
- status UKR w dniu złożenia wniosku;
- posiadanie tego statusu w dniu 4 czerwca 2025 r. oraz nieprzerwanie przez co najmniej 365 dni (okres ten nie musi bezpośrednio poprzedzać wniosku);
- wniesienie opłat z góry: 100 zł za wydanie karty i 340 zł opłaty skarbowej za zezwolenie.
Wniosek składa się wyłącznie w portalu MOS, osobiście — pełnomocnik nie może go podpisać ani wysłać. Do formularza dołącza się zdjęcie w formacie JPG oraz potwierdzenia obu opłat w PDF, a całość podpisuje profilem zaufanym lub podpisem kwalifikowanym. Za małoletnie dziecko wniosek składa rodzic lub opiekun.
Organem jest wojewoda właściwy według miejsca pobytu w chwili złożenia wniosku. Ustawowy termin rozpatrzenia to 180 dni. Wojewoda co do zasady nie wzywa do okazania paszportu, złożenia odcisków palców czy dodatkowych dokumentów — korzysta z danych w rejestrach. Po pozytywnej weryfikacji wzywa do odbioru karty, który trzeba zrealizować osobiście w ciągu 60 dni; nieodebrana karta zostaje unieważniona.
Co daje CUKR, a czego nie daje
Z chwilą odbioru karty ochrona czasowa wygasa i z mocy prawa zamienia się w zezwolenie na pobyt czasowy ważne 3 lata. Karta daje pełne prawo do pracy i prowadzenia firmy, umożliwia podróże po strefie Schengen (do 90 dni w każdym okresie 180 dni), a czas pobytu na jej podstawie wlicza się do okresu wymaganego przy wniosku o status rezydenta długoterminowego UE.
Ograniczenia, o których trzeba pamiętać:
- karty nie można odnowić — przed upływem 3 lat trzeba wystąpić o inne zezwolenie, spełniając jego zwykłe warunki;
- po odbiorze karty traci się uprawnienia wynikające z ochrony czasowej;
- złożenie wniosku o CUKR powoduje z mocy prawa umorzenie toczącego się postępowania o inne zezwolenie na pobyt czasowy.
Ostatni punkt jest szczególnie istotny dla osób, które już czekają na decyzję w sprawie pobytu czasowego i pracy. Złożenie wniosku o CUKR „na wszelki wypadek” zamyka tamtą sprawę.
Alternatywy: kiedy lepsza jest standardowa ścieżka
| Sytuacja | Rozwiązanie do rozważenia |
|---|---|
| Status UKR aktywny, brak innej sprawy pobytowej | karta CUKR — najprostsza procedura |
| Trwa postępowanie o pobyt czasowy i pracę, decyzja jest blisko | przeanalizować, czy nie dokończyć tej sprawy zamiast składać wniosek o CUKR |
| Karta Polaka lub polskie pochodzenie | zezwolenie na pobyt stały |
| Małżeństwo z obywatelem Polski | pobyt czasowy z tytułu małżeństwa, później pobyt stały |
| Wysokie kwalifikacje i odpowiednie wynagrodzenie | Niebieska Karta UE |
| Brak statusu UKR (np. utracony) | zwykłe zezwolenie na pobyt czasowy, np. w celu pracy lub działalności gospodarczej |
Przy dłuższej perspektywie warto planować z wyprzedzeniem: 3 lata ważności CUKR to dobry czas na zgromadzenie dokumentów potrzebnych do pobytu rezydenta długoterminowego UE lub do zezwolenia związanego z pracą czy firmą.
Przykład: rodzina z dzieckiem urodzonym w Polsce
Pani Olena przyjechała do Polski w marcu 2022 r., ma status UKR i pracuje na umowie o pracę. Jej syn urodził się we Wrocławiu w 2024 r. i również ma status UKR. Pani Olena składa wniosek o CUKR jako pierwsza — w przypadku dziecka urodzonego w Polsce od 24 lutego 2022 r. wymogiem jest właśnie wcześniejsze wydanie karty CUKR matce. Dziecko nie musi spełniać warunku 365 dni ani statusu z 4 czerwca 2025 r. Karta syna będzie ważna tak długo, jak karta matki.
Najczęstsze błędy
- Niezgodne dane w rejestrach. Jeśli dane z konta MOS różnią się od danych w PESEL lub w rejestrze UKR, system nie przyjmie wniosku. Trzeba najpierw poprawić dane w gminie.
- Wniosek papierowy. Wniosek złożony poza usługą MOS pozostaje bez rozpoznania.
- Opłata wniesiona po złożeniu wniosku lub na niewłaściwy rachunek — brak którejkolwiek opłaty prowadzi do odmowy.
- Nieodebranie karty w terminie — po 60 dniach karta jest unieważniana.
- Brak planu na kolejny etap. Karta wygasa po 3 latach i nie podlega przedłużeniu.
Zasady prowadzenia firmy przez cudzoziemców opisujemy w poradniku o zakładaniu firmy w Polsce przez cudzoziemca.
Jak Good Balance może pomóc
Sprawdzimy, czy w Pana lub Pani sytuacji lepsza jest karta CUKR, czy kontynuacja innego postępowania, i pomożemy przygotować wniosek w MOS. Wspieramy też w kolejnych etapach — od legalizacji pobytu rodziny i małżonków obywateli Polski po wniosek o zezwolenie na pobyt stały.