Fundusz Pracy to państwowy fundusz, z którego finansuje się m.in. zasiłki dla bezrobotnych, staże, szkolenia i dopłaty dla pracodawców. Składkę na niego płaci pracodawca (nie pracownik) oraz przedsiębiorca za siebie, ale tylko wtedy, gdy miesięczna podstawa wymiaru nie jest niższa od płacy minimalnej (w 2026 r. 4806 zł). Ustawa przewiduje też kilka zwolnień, które w praktyce dają realne oszczędności.
Ile wynosi składka w 2026 r.
Wysokość składki na Fundusz Pracy określa ustawa budżetowa. W rozliczeniach z ZUS wykazuje się ją razem ze składką na Fundusz Solidarnościowy jako jedną kwotę: łącznie 2,45% podstawy wymiaru, z czego według ZUS 1,00% przypada na Fundusz Pracy, a 1,45% na Fundusz Solidarnościowy. Za pracowników pracodawca opłaca dodatkowo 0,10% na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Podstawą jest ta sama kwota co dla składek emerytalnej i rentowej, ale bez rocznego limitu (tzw. 30-krotności), który ogranicza składki emerytalno-rentowe przy wysokich zarobkach. Oznacza to, że przy bardzo wysokich pensjach składka na Fundusz Pracy jest naliczana przez cały rok, nawet gdy składki emerytalne już się „zatrzymały”.
Składkę wykazuje się w miesięcznej deklaracji ZUS DRA i opłaca w tym samym terminie co składki społeczne (dla większości firm do 15. lub 20. dnia następnego miesiąca).
Kto płaci, a kto nie
| Sytuacja | Czy płaci się Fundusz Pracy? |
|---|---|
| Pracownik na etacie z pensją co najmniej 4806 zł brutto | tak, płaci pracodawca |
| Pracownik na części etatu z pensją poniżej 4806 zł | nie |
| Zleceniobiorca objęty składkami emerytalno-rentowymi, z wynagrodzeniem co najmniej 4806 zł | tak |
| Zleceniobiorca–student do 26 lat | nie (brak składek społecznych) |
| Wykonawca umowy o dzieło | nie |
| Przedsiębiorca na pełnym ZUS (podstawa 5652 zł) | tak, za siebie |
| Przedsiębiorca na preferencyjnym ZUS lub uldze na start | nie |
| Kobieta od 55 lat, mężczyzna od 60 lat | nie, niezależnie od wysokości zarobków |
Warunek minimalnego wynagrodzenia sprawdza się po przeliczeniu na pełny miesiąc. Jeśli pracownik z pensją 6000 zł zaczyna pracę 20. dnia miesiąca i za ten miesiąc dostaje tylko część wynagrodzenia, składka i tak jest należna, bo w przeliczeniu na cały miesiąc jego zarobki przekraczają próg. Gdy ktoś ma kilka tytułów do ubezpieczeń (np. dwie umowy zlecenia), podstawy sumuje się, a osoba ta składa odpowiednie oświadczenie płatnikom albo w ZUS.
Przedsiębiorcy na Małym ZUS Plus
Przy Małym ZUS Plus podstawa składek wynosi od 30% minimalnego wynagrodzenia do 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Jeśli wyliczona podstawa jest niższa niż 4806 zł, przedsiębiorca nie płaci Funduszu Pracy (ani Funduszu Solidarnościowego, rozliczanego łącznie z nim). Dopiero podstawa równa lub wyższa niż minimalne wynagrodzenie oznacza obowiązek. Więcej o składkach przedsiębiorcy w artykule o ZUS w Polsce.
Zwolnienia dla pracodawców
Ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia zwalnia pracodawców ze składek na Fundusz Pracy w kilku sytuacjach:
- Powrót z urlopu związanego z rodzicielstwem. Za pracownika wracającego z urlopu macierzyńskiego, uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach macierzyńskiego, rodzicielskiego lub wychowawczego nie płaci się składki przez 36 miesięcy, licząc od pierwszego miesiąca po powrocie.
- Zatrudnienie bezrobotnego po 50. roku życia. Jeśli osoba w tym wieku była w ewidencji bezrobotnych w okresie 30 dni przed zatrudnieniem, pracodawca nie płaci składki przez 12 miesięcy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę.
- Zatrudnienie bezrobotnego przed 30. rokiem życia skierowanego przez urząd pracy: również 12 miesięcy zwolnienia.
- Wiek pracownika. Po ukończeniu 55 lat przez kobietę lub 60 lat przez mężczyznę składka przestaje być należna, bez żadnych dodatkowych warunków.
Według informacji opublikowanych w portalu biznes.gov.pl zwolnienia związane z powrotem z urlopu i zatrudnieniem bezrobotnych obejmują też składki na Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zwolnienia nie wymagają wniosku: pracodawca stosuje je w deklaracji, ale powinien mieć dokumenty potwierdzające prawo do nich (np. zaświadczenie z urzędu pracy o rejestracji kandydata, potwierdzenie zakończenia urlopu rodzicielskiego).
Przykład: oszczędność przy zatrudnieniu
Firma przyjmuje dwie osoby z wynagrodzeniem 6500 zł brutto. Pierwsza wraca z urlopu rodzicielskiego, druga, 52-letnia, przez ostatnie dwa miesiące była zarejestrowana jako bezrobotna. Bez zwolnień składka na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy wyniosłaby za każdą z nich 159,25 zł miesięcznie (2,45% z 6500 zł). Zwolnienie daje oszczędność:
- za pierwszą osobę: 36 miesięcy × 159,25 zł = 5733 zł;
- za drugą: 12 miesięcy × 159,25 zł = 1911 zł.
Do tego dochodzi zwolnienie ze składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (6,50 zł miesięcznie na osobę przy tej pensji). Kwoty nie są ogromne, ale przy kilkunastu pracownikach łatwo przekraczają kilkadziesiąt tysięcy złotych w ciągu kilku lat.
Konsekwencje błędów
Składki na Fundusz Pracy pobiera ZUS na tych samych zasadach co składki społeczne. Nieopłacone w terminie obciążają się odsetkami za zwłokę, a w razie zaniżenia ZUS może wymierzyć dodatkową opłatę do 100% nieopłaconej kwoty. Za nieopłacanie składek lub podawanie nieprawdziwych danych grozi też grzywna do 46 000 zł; sprawca uniknie kary, jeśli ureguluje zaległość przed rozpoczęciem kontroli. Najczęstsze błędy to niezastosowanie należnego zwolnienia (nadpłata) oraz naliczanie składki od pensji poniżej minimalnego wynagrodzenia przy pracownikach na części etatu.
Jak Good Balance może pomóc
W ramach obsługi kadrowo-płacowej naliczamy składki na Fundusz Pracy i pozostałe fundusze, pilnujemy zwolnień po powrocie z urlopów rodzicielskich i przy zatrudnianiu bezrobotnych oraz korygujemy deklaracje, jeśli zwolnienie zostało pominięte. Zasady zatrudnienia na etacie opisujemy w artykule o umowie o pracę.