Działalność nierejestrowana to rozwiązanie dla osób, które mają pomysł na własny biznes, ale boją się kosztów początkowych, wysokich składek ZUS i obowiązków wynikających z konieczności prowadzenia tradycyjnej działalności gospodarczej. To także bramka dla tych, którzy jedynie dorabiają – na przykład udzielając korepetycji, realizując proste zamówienia czy sprzedając rękodzieło – a nie osiągając z tego tytułu wysokich dochodów. Możliwość prowadzenia „biznesu bez firmy” istnieje już od kilku lat. Pomysł wyraźnie przypadł do gustu tysiącom przedsiębiorczych osób, które chcą skorzystać z tego rozwiązania. Wiele kwestii pozostaje jednak kontrowersyjnych. Dzisiaj porozmawiamy o działalności nierejestrowanej, czyli przywileju, który przysługuje niemal każdemu. Zapraszam do wnikliwej analizy podmiotu zwanego działalnością nierejestrowaną lub działalnością nierejestrowaną. Biznes bez sformalizowania? Możliwy!
Działalność nierejestrowana, tj. firma w wersji demonstracyjnej
Ograniczenia ustalone przez ustawodawcę powodują, że działalność nierejestrowana ma dwie główne grupy adresatów, co omówię poniżej.
- Pierwszą grupę stanowią mali freelancerzy: korepetytorzy, tłumacze, copywriterzy, graficy i inne osoby, które traktują tę działalność jako działalność dodatkową i których głównym źródłem dochodu jest np. praca na pełen etat. Nie chcą poświęcać się rozwojowi dużego biznesu. To, co robią, pozwala im zarobić kilkaset, tysiące lub trochę więcej złotych miesięcznie. Nie postrzegają tego jednak jako okresu przejściowego. Dzięki istnieniu działalności nierejestrowanej nie muszą sprzeciwiać się obowiązującym przepisom. Będą mogli robić to, co robili wcześniej, całkowicie legalnie – bez stresu i biurokracji.
- Do drugiej grupy zaliczają się przede wszystkim osoby, które wykorzystać okres największej swobody do tworzenia bazy klientów, rozwijania swoich produktów i całej struktury firmy. Działalność nieformalna pozwala im skupić się na rdzeniu swojej działalności. Gdy nie mieszczą się już w ramach tworzonych przez prawo, przechodzą do prowadzenia działalności regularnej, zarejestrowanej.
Kto może wykonywać taką działalność?
Nierejestrowaną działalność gospodarczą może wykonywać każda osoba, która nie prowadziła tradycyjnego , oficjalnie zarejestrowana działalność gospodarcza. Jego przewidywane zarobki z tej działalności nie mogą w żadnym miesiącu przekroczyć 75% minimalnego wynagrodzenia brutto (przed 1 lipca 2023 r. mogły przekraczać jedynie 50%, ale limit został podniesiony).
W 2023 r. minimalne wynagrodzenie brutto wynosi 3600 zł brutto (od 1 lipca 2023 r.), a 75% tej kwoty to 2700 zł – tyle wynosi górna granica dochodu z działalności nierejestrowanej.
W przypadku przekroczenia limitu konieczna będzie rejestracja firmy.
Uwaga! Dochód to nie to samo, co dochód. Przychód to suma faktur (całkowity koszt sprzedanych produktów lub świadczonych usług) bez pomniejszenia kosztów.
Jeśli zdarzy się, że przekroczysz ustalony limitu dochodów, będziesz miał 7 dni na zarejestrowanie w CEIDG automatycznie utworzonej działalności gospodarczej - po osiągnięciu dochodów przekraczających 75% minimalnego wynagrodzenia.
Działalność nierejestrowana – ograniczenia
W powyższym akapicie wymieniłem warunki, jakie musi spełnić dana osoba chcący prowadzić niezarejestrowaną działalność gospodarczą musi spełniać. To jednak nie wszystkie ograniczenia. Przy takim sposobie rozliczeń nie będziesz mógł wykonywać działalności regulowanej, tj. wymagających określonych licencji lub zezwoleń.
Co do zasady małoletni nie mogą także podejmować działalności nierejestrowanej. Jest to podyktowane wieloma względami, którym można poświęcić osobny artykuł. Z prawnego punktu widzenia jest to niedopuszczalne. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, aby osoby, które nie ukończyły 18 roku życia, świadczyły usługi na podstawie umowy o dzieło. W tym artykule przyjrzałem się kilku przykładom ciekawych zajęć dla nieletnich oraz kwestiom formalnym.
Każda działalność zarobkowa w Polsce podlega oczywiście opodatkowaniu. Ta sama zasada dotyczy działalności niezarejestrowanej. Jej ograniczeniem jest konieczność płacenia podatków na zasadach ogólnych, tj. w dwustopniowej skali podatkowej. Nie ma możliwości regulowania tego typu działalności za pomocą podatku liniowego (co i tak byłoby bez sensu ze względu na limit dochodów) ani karty podatkowej.
Jak postępować z dochodami z niezarejestrowanej działalności gospodarczej
Swoją niezarejestrowaną działalność gospodarczą musisz zgłosić w zeznaniu rocznym Zeznanie podatkowe PIT-36. Uzyskane w ten sposób dochody należy wpisać w odpowiednim wierszu: Działalność nierejestrowana w rozumieniu art. 20 ust. 1ba ustawy. Nie będziesz musiał płacić miesięcznych ani kwartalnych zaliczek na podatek dochodowy. W odpowiedniej kolumnie możesz także uwzględnić koszty uzyskania przychodu.
Terminem zapłaty podatku jest termin złożenia zeznania podatkowego, czyli tzw. (zgodnie z obowiązującymi przepisami) do 30 kwietnia. Podatek należy wpłacić na indywidualne konto mikropodatkowe. Znajdziesz go za pomocą generatora - wpisując swój PESEL numer lub NIP.
Oczywiście zawsze składamy zeznanie na podatek dochodowy od osób fizycznych za rok ubiegły – do 30 kwietnia 2024 r., za rok 2023 orazi tak dalej.
Pamiętaj, że dla efektywnej kalkulacji warto prowadzić ewidencję sprzedaży, nawet jeśli jest ona bardzo prosta. Dzięki temu dowiesz się, ile podatku będziesz musiał zapłacić. Jeśli urzędnik zadaje jakieś pytania, możesz pokazać swoje notatki.