Osoba współpracująca z klientem na podstawie umowy B2B może dostać zwolnienie lekarskie jak każdy inny pacjent, ale pieniądze za czas choroby otrzyma tylko z ZUS i tylko wtedy, gdy wcześniej opłacała dobrowolną składkę chorobową. Klient nie ma obowiązku płacić za dni nieobecności, chyba że strony same to uzgodniły w umowie. Poniżej opisujemy warunki zasiłku, sposób jego liczenia i zasady obowiązujące od kwietnia 2026 r. w sprawie pracy w czasie zwolnienia.
Dwa niezależne źródła pieniędzy: umowa z klientem i ZUS
Pracownik na etacie przez pierwsze 33 dni choroby w roku (14 dni po ukończeniu 50 lat) dostaje wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy, a dopiero potem zasiłek z ZUS. Przedsiębiorca na kontrakcie nie ma takiego okresu — od pierwszego dnia zwolnienia jedynym ustawowym świadczeniem jest zasiłek chorobowy z ZUS.
Niezależnie od ZUS warto sprawdzić umowę z klientem. Część kontraktów przewiduje określoną pulę płatnych dni przerwy w roku, inne mówią wyłącznie o wynagrodzeniu za przepracowane godziny. Takie postanowienia to kwestia negocjacji handlowych, a nie przepisów prawa pracy. Przy ich formułowaniu trzeba uważać, żeby kontrakt nie zaczął przypominać umowy o pracę — więcej o tym ryzyku w artykule o umowie B2B uznanej za stosunek pracy.
Warunki zasiłku chorobowego dla przedsiębiorcy
- Zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Przedsiębiorca nie jest nim objęty automatycznie; składka wynosi 2,45% zadeklarowanej podstawy.
- Okres wyczekiwania 90 dni. Prawo do zasiłku powstaje po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Wlicza się do niego wcześniejsze okresy (np. z etatu), jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni.
- Terminowe opłacanie składek. Nieopłacenie składki chorobowej może spowodować przerwę w ubezpieczeniu, a to wpływa zarówno na prawo do zasiłku, jak i na jego podstawę.
- Zwolnienie lekarskie w systemie e-ZLA, które lekarz przesyła do ZUS elektronicznie.
Zasiłek przysługuje co do zasady najwyżej przez 182 dni w jednym okresie zasiłkowym (270 dni przy gruźlicy lub niezdolności do pracy w czasie ciąży). Ogólne zasady wystawiania e-ZLA opisujemy w artykule o zwolnieniach L4 i e-ZLA.
Ile wynosi zasiłek — przykład liczbowy
Podstawą zasiłku przedsiębiorcy jest przeciętny miesięczny przychód z 12 miesięcy kalendarzowych przed miesiącem zachorowania. Przychodem jest tu zadeklarowana podstawa składki chorobowej pomniejszona o 13,71%. Miesięczne świadczenie to 80% tak ustalonej kwoty (100%, gdy niezdolność przypada w okresie ciąży), a za każdy dzień należy się 1/30 kwoty miesięcznej.
| Wariant (podstawa przez cały okres 12 miesięcy) | Podstawa składki | Po odliczeniu 13,71% | Zasiłek miesięczny (80%) | Za 1 dzień |
|---|---|---|---|---|
| Pełny ZUS, minimalna podstawa 2026 r. | 5 652,00 zł | 4 877,11 zł | 3 901,69 zł | 130,06 zł |
| Preferencyjny ZUS 2026 r. | 1 441,80 zł | 1 244,13 zł | 995,30 zł | 33,18 zł |
Obliczenia mają charakter poglądowy: jeżeli w ciągu ostatnich 12 miesięcy podstawa się zmieniała (np. nowy rok składkowy), ZUS liczy średnią z faktycznych kwot. Wniosek praktyczny jest prosty — kto przez dwa lata płaci preferencyjne składki, w razie dłuższej choroby otrzyma kilkaset złotych miesięcznie. Przedsiębiorca może zadeklarować wyższą podstawę, co podnosi zarówno składki, jak i przyszłe zasiłki.
Praca w czasie zwolnienia — zasady od 13 kwietnia 2026 r.
Nowelizacja ustawy zasiłkowej, która weszła w życie 13 kwietnia 2026 r., doprecyzowała, kiedy ubezpieczony traci prawo do zasiłku za cały okres zwolnienia. Dzieje się tak, gdy w czasie orzeczonej niezdolności do pracy:
- wykonuje pracę zarobkową — czyli każdą czynność o charakterze zarobkowym, niezależnie od podstawy prawnej, z wyjątkiem czynności incydentalnych, które wymusiły istotne okoliczności,
- podejmuje aktywność niezgodną z celem zwolnienia — działania utrudniające lub wydłużające leczenie; zwykłe czynności dnia codziennego i wymuszone okolicznościami czynności incydentalne nie są tak traktowane.
Dla przedsiębiorcy oznacza to, że nie powinien w czasie zwolnienia realizować zleceń, pisać kodu dla klienta ani prowadzić rozmów sprzedażowych. Jednorazowa, wymuszona sytuacją czynność — na przykład podpisanie pilnego dokumentu, bez którego firma poniosłaby szkodę — może mieścić się w wyjątku, ale ocena zawsze zależy od okoliczności, a ciężar wykazania ich spoczywa w praktyce na ubezpieczonym.
Od 1 stycznia 2027 r. wejdą w życie przepisy pozwalające osobie z kilkoma tytułami ubezpieczenia (np. etat i działalność) na żądanie nie otrzymać zwolnienia z tytułu, w którym praca może być wykonywana mimo choroby.
Lista kontrolna przed chorobą, a nie w jej trakcie
- Sprawdzenie w eZUS, czy w zgłoszeniu jest ubezpieczenie chorobowe i od kiedy.
- Ustalenie, kiedy minie 90 dni wyczekiwania — szczególnie po założeniu firmy lub przerwie w składkach.
- Ocena, czy wysokość deklarowanej podstawy wystarczy na pokrycie stałych kosztów w czasie dłuższej choroby.
- Przegląd umowy z klientem: zastępstwo, terminy, płatne dni przerwy, sposób zgłaszania nieobecności.
- Przygotowanie zastępstwa lub możliwości przesunięcia terminów, aby w czasie zwolnienia nie było presji na pracę.
Jak Good Balance może pomóc
W ramach doradztwa kadrowego analizujemy zapisy kontraktów i zasady nieobecności tak, aby zabezpieczyć obie strony. Przedsiębiorcom prowadzimy rozliczenia ZUS, pilnujemy ubezpieczenia chorobowego i pomagamy dobrać podstawę składek — w ramach obsługi jednoosobowej działalności.